Lời khen tặng có sức mạnh làm thay đổi thế giới này: chuyện thời đi học

Trích từ sách Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối · Tạ Minh Tuấn

Phần này nói về

Trích tự truyện của Tạ Minh Tuấn, nửa đầu chương 4 «Lời khen tặng có sức mạnh làm thay đổi thế giới này». Tác giả kể ngày đầu đi học, bài văn được cô giáo khen và điểm 10 môn Sử đầu tiên ở cấp II đã khiến ông học hăng say hơn. Ông cho rằng học giỏi ở trường chưa bảo đảm thành công, và xem khen là một kỹ thuật phải dựa trên sự quan tâm, chân thành, chính trực.

Trang này trích một đoạn liền mạch của phần đọc thử; đọc trọn cả phần trong Inti Treasury.

Lời khen tặng có sức mạnh làm thay đổi thế giới này

Bạn có nhớ được ngày đầu tiên đi học của mình?

Nghe mẹ kể lại thì ngày đầu tiên đi học của tôi tốt đẹp lắm. Đó là buổi ban mai, từng vạt nắng lung linh nhảy múa trên đường, những cơn gió nhẹ khiến lòng người phơi phới, không khí trong lành và những bông hoa thì khoe sắc ngát hương ven đường. Lúc ấy Sài Gòn đẹp đến lạ, và con đường đến trường cũng nhuốm màu kỳ diệu.

Ngôi trường đầu tiên của tôi là trường Mầm non Sơn Ca 14 ở gần nhà. Mẹ bồng tôi suốt con đường đến trường. Đến cổng trường gặp cô giáo, cô nói với mẹ rằng "Chị hãy để cháu tự đi, trong lúc cháu đi thì nắm lấy tay cháu, chị đừng bồng cháu như vậy". Mẹ mỉm cười đồng ý, rồi cúi xuống động viên tôi. Cô giáo cũng khuyến khích tôi rất nhiều.

Hôm đó tôi ở trường cả ngày nhưng không khóc. Cô và mẹ khen ngợi tôi nhiều hơn. Chỉ một thời gian ngắn sau, tôi đã rất thích đi học. Những hôm bị bệnh không đi học được, nhớ trường nhớ lớp và ham học, tôi vẫn đòi ba cho đến trường, bắt mẹ chở đi học. Rõ là không thể. Tôi giận. Giận vì… không được đi học. Sao mà hồi nhỏ tôi lại thích đi học thế không biết!

Lên cấp I, tôi học trường Tiểu học Nguyễn Đình Chính. Từ sau khi được cô giáo khen ngợi về bài văn hay nhất lớp mà tôi đã kể ở chương trước, tôi học giỏi hơn hẳn, có mặt trong đội tuyển thi học sinh giỏi cấp thành phố, và tên tôi luôn nằm trong nhóm dẫn đầu lớp.

Lên cấp II, trường Trung học cơ sở Colette chào đón tôi bằng tất cả sự sôi động, song tôi khởi đầu khá chậm chạp. Bước ngoặt làm thay đổi mọi thứ nằm ở tiết trả bài đầu tiên của môn Sử. Cô gọi tôi lên trả bài đầu giờ. Tôi đã làm tốt. Cô khen tôi giỏi và cho tôi điểm 10 đầu tiên. Lời khen của cô và điểm 10 đầu tiên đó đã truyền cho tôi một động lực khổng lồ. Động lực đó lớn đến nỗi học kỳ ấy tôi đứng nhất lớp! Đó là lần đầu tiên trong đời tôi đạt hạng nhất, dù lớp 6/1 mà tôi học là lớp giỏi nhất nhì của toàn khối. Lời khen của cô tiếp cho tôi một nguồn năng lượng, để tôi không chỉ học chăm hơn, mà còn hăng say hơn và bắt đầu có những đam mê. Nên tôi trở thành học sinh nổi bật trong trường.

Không chỉ học giỏi mà tôi còn khá năng nổ, sáng tạo trong các hoạt động của lớp. Trong giờ học bán trú, tôi "đầu têu" chế ra trò chơi đánh golf trong lớp, lấy giấy cuốn lại làm bóng golf, lấy thước làm gậy golf, biến lớp học thành sân golf, tạo ra các chướng ngại vật, lỗ bóng, đánh tính điểm như... golf thủ chuyên nghiệp.

Để tăng độ khó, chỉ cần liên kết các lớp học khác nhau lại thành một sân golf liên hoàn. Tụi bạn thích mê và thường xuyên tổ chức "giải đấu" vào cuối giờ chiều. Tôi dẫn đầu trong nhiều hoạt động của lớp. Bây giờ nhìn lại, tôi thấy lời khen trong tiết học môn Sử quả thật là một điều kỳ diệu!

Tôi hiểu rằng với hệ thống giáo dục hiện nay của nước mình, thì việc một đứa trẻ học giỏi trong trường không có gì đảm bảo cho thành công sau này của đứa trẻ đó. Vì vậy, nếu con bạn học không giỏi thì cũng đừng quá buồn. Đó là quan điểm cá nhân của tôi. Song với những môi trường giáo dục tốt, nếu học giỏi được thì tại sao không? Điều quan trọng là rèn thái độ, cân bằng giữa kiến thức với kỹ năng, trang bị cho mình sự hiểu biết về thế giới này, và hòa mình với thiên nhiên. Nếu một hệ thống giáo dục giúp con người phát triển được như vậy thì thật lý tưởng, không thì chí ít cũng hãy khai thác nét riêng biệt của mỗi cá nhân, để mỗi người tự do khám phá tiềm năng, trở thành con người tốt nhất họ có thể, chứ đừng "đúc khuôn" ai cũng như ai.

Điều quan trọng là giúp cho mỗi người trở thành con người tuyệt vời nhất họ có thể trở thành. Mỗi lần nghĩ về điều này, tôi lại nhớ đến cách mà những lời khen đã thay đổi cuộc đời mình. Nên trong chương trình đào tạo X-Startup (https://yup.

edu.vn/x-startup) sau này của YUP Education, chúng tôi huấn luyện cả… kỹ thuật khen. Khen cũng phải đúng cách, nói theo đạo Phật là phải "đúng Pháp". Nguyên liệu quan trọng nhất của mọi giao tiếp phải là lòng chân thành. Khi học một cái gì mới, nó thường chỉ là kỹ thuật. Nếu áp dụng kỹ thuật thuần thục, hiệu quả và theo đúng tình huống thì nó trở thành kỹ năng. Còn rèn được kỹ năng ở mức độ cao nhất thì nó trở thành nghệ thuật rồi.

Song mọi thứ bắt đầu từ kỹ thuật. Vì là kỹ thuật nên có công thức, quy trình, hướng dẫn cụ thể cho lời khen. Nhưng dù kỹ thuật thì nó cũng không hề vô cảm, vì vẫn phải dựa trên nền tảng là Quan tâm, Chân thành và Chính trực.

Nguyên liệu quan trọng nhất của mọi giao tiếp phải là lòng chân thành.

Sách là tự truyện và chiêm nghiệm cá nhân, có những đoạn kể về mất mát, bệnh tật và cái chết; sách không thay cho hỗ trợ y tế hay tâm lý chuyên môn, nên nếu bạn đang khủng hoảng, hãy tìm đến người thân và chuyên gia nơi bạn sống.

Đọc trọn phần khác của sách