Có nên nghiên cứu thị trường khi khởi nghiệp?

Vậy Start-up nên làm gì? Có nên làm Market research khi khởi nghiệp?

Đừng coi thường việc nghiên cứu thị trường

Thực tế có rất nhiều Start-up thất bại vì không am hiểu về thị trường, hoặc coi thường việc nghiên cứu thị trường. Đây cũng là nhận định của nhiều nhà đầu tư trên thế giới lẫn Việt Nam.

Khi đó, nói theo một cách nhìn nhận nào đó thì "Hãy học theo Steve Jobs" chỉ là 1 lời ngụy biện cho sự lười biếng (laziness), sự hời hợt, nôn nóng, kém cầu thị của Start-up khi ra quyết định "cứ bơ thị trường đi và tập trung vào sản phẩm mà mình cho là tốt, cơ hội đã ở ngay phía trước rồi".

Nó cũng giống như một người chưa thực hiện cuộc hành trình tìm ra chân lý cho bản thân mình, chỉ thoáng thấy qua "một mảnh hẹp chân lý của người khác" đã vội cho là đúng, rồi cứ dựa dẫm vào đó và đi từ thất bại này đến thất bại khác.

Nhưng cũng cần đánh giá đúng sức mạnh của việc thử nghiệm

Cho dù bạn có nghiên cứu thị trường kĩ bao nhiêu, thì có một thực tế là: công ty nào đưa sản phẩm ra thị trường lần đầu sẽ là công ty hiểu về thị trường nhất. Lý thuyết mãi xám xịt, còn cây đời thì xanh tươi.

Đôi khi thử nghiệm bằng cách tung sản phẩm ra thị trường cũng là một cách làm nghiên cứu thị trường.

Bài học quan trọng mà Start-up cần thực hành:

phân phối nguồn lực theo một tỷ lệ hợp lý

Start-up khởi nghiệp theo phong cách "ném các dĩa Spaghetti lên tường, dĩa nào còn dính lại thì đó là 1 cơ hội thật sự" sẽ nhận ra đến lúc mình tìm ra một cơ hội thật sự thì mình đã hết thời gian hoặc tiền bạc để theo đuổi nó.

Còn Start-up đi theo phong cách "nghiên cứu bài bản, cẩn thận" thì thậm chí nhận ra rất nhiều cơ hội nhưng lại không thực sự chớp được cơ hội nào cả.

Ở đây không có đúng hay sai, chỉ có sự phù hợp hay không.

Trong nhiều trường hợp, câu trả lời phù hợp là Start-up cần có cả 2: Nghiên cứu thị trường – Lập kế hoạch và Khả năng thử nghiệm để điều chỉnh kế hoạch liên tục. Điều quan trọng là Start-up cần chọn đúng tỷ lệ đầu tư nguồn lực (thời gian, chi phí, công sức) cho 2 việc này.

Thử tưởng tượng trong một trận đấu bóng đá kéo dài 90 phút, huấn luyện viên và các cầu thủ cần nghiên cứu về đối thủ và chuẩn bị kế hoạch từ trước, thật dại dột nếu bước vào một trận đấu mà lại không có một phương án tác chiến nào cả.

Nhưng sự khác biệt giữa Doanh nhân Khởi nghiệp Thông minh và những nhà khởi nghiệp thiếu khôn ngoan nằm ở chỗ: nếu xem "trận đấu Start-up" cũng chỉ có 90 phút, người Khởi nghiệp Thông minh chỉ dùng 10 phút cho việc nghiên cứu – lập kế hoạch, 80 phút còn lại là trải nghiệm thực tế để điều chỉnh kế hoạch đó.

Còn người khởi nghiệp thiếu khôn ngoan sẽ chẳng thèm "hiểu mình hiểu người – biết mình biết ta", hoặc là họ mất đến 60 phút để chuẩn bị cho công đoạn nghiên cứu – lập kế hoạch và chỉ còn lại 30 phút để tác chiến.

Điều gì sẽ xẩy ra nếu mọi nghiên cứu và kế hoạch là sai? Start-up chỉ còn 30 phút để "sửa sai" và thời gian này là quá ít ỏi để tìm ra sự thật cho bài toán khởi nghiệp của mình.

Như người ta vẫn hay nói, vấn đề khó cách mấy đều có lời giải, nếu chúng ta có đủ thời gian. Nhưng chúng ta có ít thời giờ quá! Thời gian đôi khi là kẻ thù thật sự của Start-up.

Thật ra, bí quyết đánh thắng trận của các vị tướng thành công là họ biết cách điều chỉnh những khảo sát và kế hoạch của mình cho phù hợp với thực tế, chứ không cố gượng ép thực tế cho phù hợp với kế hoạch.

Nghiên cứu thị trường là ngọn đèn hải đăng, không phải bản đồ chi tiết

Về mặt nhận thức, cần hiểu rằng nghiên cứu thị trường giống với ngọn hải đăng, hoặc thậm chí là một vài ngọn đèn soi đường ở những khúc ngoặt quanh co, không phải bản đồ chi tiết.

Sự khác nhau ở chỗ một bản đồ chi tiết sẽ cho bạn biết cứ đi thêm 100m đến ngã tư cần rẽ phải, đi tiếp 300 mét, né 1 ổ gà cách lề phải 5m, đi theo làn đường giữa, quẹo trái, đi thêm 5 cây số, bỏ 3 ngã tư 1 ngã ba, khi đi ngang qua siêu thị thì quẹo phải ở ngã tư tiếp theo, đi đến khi vào bùng binh… và rồi đến đích, Bravo! Nghiên cứu thị trường ở trong khởi nghiệp không phải là "cây đũa thần" như vậy.

Nhưng nó giống một ngọn hải đăng sẽ soi cho bạn thấy một vài nơi có đá ngầm – những "cạm bẫy" khi khởi nghiệp (xác định sai độ lớn của thị trường từ đó hoạch định vốn đầu tư không phù hợp dẫn đến mâu thuẫn về kỳ vọng với nhà đầu tư, không phân tích đúng khách hàng mục tiêu từ đó định vị sai thương hiệu, không hiểu về thị trường từ đó đưa ra những chiến lược kinh doanh sai lầm…) – nó giúp bạn an toàn hơn khi ra khơi. Đôi khi ánh sáng của nó giúp cho người thủy thủ tìm được đường vào cảng, xác định được vị trí của mình trên biển, và có thể biết được Hướng đi nào là phù hợp.

Sẽ thật tệ nếu hướng Tây là hướng con tàu Start-up của bạn cần đi nhưng bạn đã bỏ gần hết tiền bạc của mình để đi theo hướng Đông. Nếu ngay từ đầu, bạn đã đi đúng hướng rồi, sau đó việc linh động, mò mẫm để vẽ ra bản đồ chi tiết và rồi đến đích, thì sẽ hiệu quả hơn. Đó cũng là phong cách của khởi nghiệp thông minh!