Vũ trụ là vị thầy (phần 4): tôn giáo không phải là tâm linh
Trích từ sách Hành Trình Thức Tỉnh · Tạ Minh Tuấn
Phần này nói về
Tiếp chương I «Vũ trụ là vị thầy». Trong truyện, Bờm giơ bàn tay hỏi Thành Toàn đó là gì: đứng ở chỗ anh thì thấy lòng bàn tay, đứng ở chỗ Bờm thì thấy mu bàn tay. Từ ví dụ này và chuyện Thầy bói xem voi, Bờm cho rằng tôn giáo là một góc nhìn về sự thật, còn tâm linh là chính sự thật; vẫn có những tôn giáo tốt dẫn người ta tới sự thật ấy.
Trang này trích một đoạn liền mạch của phần đọc thử; đọc trọn cả phần trong Inti Treasury.
Vào lúc này, như "phần thưởng" cho những kiến giải vừa rồi, Bờm cho Thành Toàn nhìn thấy nhìn ảnh thứ hai xuất hiện trong đầu mình.
Bạn có sự hiểu biết về các tôn giáo. – Bờm nhận xét.
Có lẽ đó là hệ quả của việc có những kiếp sống là nhà Sư.
Tốt thôi, và Tôn giáo không phải là Tâm linh.
Không phải ư?
Bờm liền giơ một bàn tay ra, năm ngón hơi khép lại, lòng bàn tay hướng thẳng đối diện với gương mặt Thành Toàn. Bờm hỏi:
Đây, chính xác là bộ phận nào của bàn tay?
Đó là lòng bàn tay.
Sai!
Sai ư?
Đúng vậy, sai!
À ừm, thì đó là ngón tay.
Sai!
Đó là năm ngón tay.
Sai!
Năm ngón tay bao gồm ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa, ngón đeo nhẫn và ngón út.
Sai!
Đó là lòng bàn tay với năm ngón tay. Lần này chắc chắn phải trúng phóc!
Sai!
Tại sao lại vẫn sai?
Sai!
Tôi không hiểu?
Sai!
Thì đó là lòng bàn tay, rõ ràng đó là lòng bàn tay. Không thể sai được!
Đây là mu bàn tay. Và tất nhiên, nếu bạn muốn nói đầy đủ, thì là mu bàn tay và năm ngón tay.
Mu à? Sao lại là mu? – Thành Toàn bối rối.
Đây là mu bàn tay! – Bờm khẳng định.
Nhưng tại sao? – Thành Toàn gãi đầu gãi tai, dường như những phút giây "xuất thần" đã qua và bây giờ anh đang mang "trí não" của một–người–bình–thường.
Thì hãy thử đứng qua đây, nhìn ở vị trí của tôi.
Thành Toàn liền làm theo, và trong giây lát, anh cứng đờ cổ họng:
Đây là... ừ thì... làcái MU bàn tay Đó là mu bàn tay!
Nhưng ở vị trí của tôi, đó là lòng bàn tay.
Đúng!
Lần này là đúng ư?
Đúng, "ở vị trí của bạn", ở góc nhìn của bạn.
Một ý tưởng loé lên trong đầu Thành Toàn:
À, Bờm làm tôi nhớ đến câu chuyện "Thầy bói xem voi". Mỗi người chỉ nắm giữ được một phần của sự thật, nhưng lại nghĩ rằng mình có được toàn bộ sự thật.
Còn ở đây, bạn và tôi, trong trải nghiệm vừa rồi, mỗi người chỉ có được một góc nhìn về sự thật thôi, chứ không phải toàn bộ sự thật.
Ở góc nhìn của bạn, đó là lòng bàn tay, Ở góc nhìn của Bờm, đó là mu bàn tay. Cả hai chúng ta đều đúng – đúng với góc nhìn của mình.
Nhưng cả hai góc nhìn đó đều không phải là sự thật. Người ta gây chiến với nhau, vì họ luôn cho rằng góc nhìn của riêng họ chính là sự thật, họ chiến đấu vì niềm tin vào cái họ cho là đúng đắn ấy. Góc nhìn về sự thật thì không phải là sự thật. Cũng như, tôn giáo thì không phải là tâm linh.
Bờm vừa dứt lời, Thành Toàn liền nhìn thấy hình ảnh tiếp theo.
Tôn giáo là góc nhìn về sự thật? – Anh hỏi ngay lập tức.
Tôn giáo là góc nhìn về sự thật, và là sự diễn đạt bằng từ ngữ theo cách hiểu của mình, theo cách nói của mình, về góc nhìn ấy.
Chỉ có một sự thật nhưng có thể có rất nhiều góc nhìn về sự thật.
Vì thế, chân lý chỉ có một, nhưng có thể có rất nhiều tôn giáo.
Bờm giải thích.
Và cũng vì thế, các tôn giáo hay mâu thuẫn với nhau về từ ngữ, cách gọi, khái niệm, về phương pháp tu tập, về con đường đi, vì tất cả chúng đều là "góc nhìn". Nhưng tôn giáo lại thường nhất trí với nhau về đích đến, về mục đích cuối cùng?
Mỗi góc nhìn cũng là một con đường. Tất nhiên, vẫn có một số tôn giáo tốt. Từ góc nhìn của tôn giáo đó, nếu tinh tấn, hoặc nếu đủ niềm tin, cứ đi cho trọn vẹn con đường đó, hay pháp môn đó, thì ở cuối con đường rồi cũng sẽ ngộ ra được sự thật. Tuy nhiên, vẫn có những tôn giáo, những pháp môn, thay vì dẫn người ta đến với sự thật, thì con đường của họ lại dẫn các tín đồ xa rời sự thật, thay vì đi đến với tâm linh thì lại đi đến sự mê tín.
Tâm linh chính là sự thật?
Tâm linh là chân lý, là sự thật về chính mình và vũ trụ này.
Còn tôn giáo là hình chiếu của tâm linh. Tôn giáo là một góc nhìn về tâm linh. Và nếu đó là một tôn giáo tốt, nó sẽ dẫn người ta đi đến với sự thật, đi đến với tâm linh.