CHƯƠNG 3: Khởi nguồn của yoga (tiếp 2)

người thờ phượng biểu tượng này – việc thờ cúng một biểu tượng nào thường có liên quan đến nguồn năng lượng mà biểu tượng đó đại diện, những gì mà người thờ phượng cũng khao khát có được trong cuộc sống của mình. Tuy nhiên, chúng ta đang sống trong một thế giới nhị nguyên vì thế mọi thứ đều có hai mặt, điểm cộng và điểm trừ. Ở phương diện tiêu cực, biểu tượng rắn có liên quan đến ba biến dạng chủ yếu, đó là: Dục, Vật chất, và cái Tôi. Bạn có thể nhận ra ba biến dạng này cũng là ba thử thách chính yếu và lớn lao bậc nhất đối với người tu tập tâm linh. Biết bao người tu tập đã tìm cách để có thể chuyển hóa dục, khi chuyển hóa không được, họ trốn chạy và đè nén nó. Nên có những pháp môn yêu cầu đệ tử của mình hoàn toàn kiêng dục. Dục ở đây có thể hiểu thoáng hơn, không chỉ là tình dục mà còn là dục vọng, là những nhu cầu (needs), bản năng (instinct), ví dụ như dục về ăn uống (tham ăn, tục uống, ăn uống vô minh như loài ngạ quỷ) cũng là một loại dục. Khi tu tập, ta trở nên thuần chất, giản dị hơn và giảm bớt nhiều nhu cầu bản năng dính mắc về dục. Vật chất cũng là một thách thức khác trên hành trình tâm linh. Cũng tương tự dục, biết bao người đã tìm cách để thoát khỏi sự ám ảnh và dính mắc vào loại năng lượng này, tuy nhiên họ có thể đi từ cực đoan này đến cực đoan khác. Họ có thể nhân danh buông bỏ để trốn chạy khỏi vật chất, nhưng kỳ thực trong tâm họ chưa bao giờ thực sự buông được vật chất, vì lẽ đó họ có thể vẫn mang trong mình nhiều biến dạng về vật chất và tiền bạc, kể cả khi đã là một vị thầy tu hay một vị cha xứ. Tất nhiên, vẫn có nhiều thầy tu và cha xứ với lối sống khiêm hạ, giản dị, đáng quý như những bậc chân tu. Tuy nhiên, nhiều người không nhận ra, kể cả vật chất cũng có những điểm cộng, và một con người tâm linh hoàn toàn có thể là một con người thịnh vượng. Tu tập tâm linh không có nghĩa là sự nghèo khó, khổ sở, đó vẫn chỉ là một thái cực chứ chưa phải là sự hợp nhất trọn vẹn thực sự. Cuối cùng, là cái Tôi, đó là sự "vơ vào mình", "đồng hóa mình với những thứ không phải là mình", nó bao gồm luôn cả dục và vật chất. Ta tu tập cốt cũng để làm việc với cái tôi của mình, để sửa mình, để khiêm hạ, cầu tiến và tiếp bước trên con đường khai tâm. Tuy nhiên, cũng tương tự như dục hay vật chất, người ta có thể chỉ chuyển đổi từ dạng này sang dạng khác còn bản chất thì vẫn nguyên vẹn, chỉ chuyển đổi chứ không chuyển hóa, tức là bình mới rượu cũ, một người có thể "giả vờ" như mình không còn cái tôi vật chất nhưng hóa ra họ đã sản sinh ra rất nhiều năng lượng của "cái tôi tâm linh" – vốn còn vi tế và nguy hiểm hơn bội phần vì cái tôi tâm linh này có thể tạo ra nhiều mô thức cực đoan, cuồng tín, có thể dẫn đến những hệ quả bạo lực một cách sai trái.

Loài rắn tượng trưng cho ba biến dạng chính yếu như trên. Không phải ngẫu nhiên mà trong Kinh Thánh, rắn là sinh vật đã dụ dỗ Adam và Eva ăn trái cấm (trái táo), vì khi ăn vào, sẽ bắt đầu có tâm trí, tâm trí là sản phẩm của cái tôi, có cái tôi thì sẽ có tâm trí, nếu vô trí (theo nghĩa tích cực), thì tất cả là một và không còn có sự chia biệt. Nhưng vì Adam và Eva đã có cái tôi, có tâm trí, nên bắt đầu có sự chia biệt, bắt đầu phân biệt giữa "mình" và "người", "nam" và "nữ", "thiện" và "ác", bắt đầu thấy xấu hổ, ngại ngần, bắt đầu có những biến dạng của một "cá thể" thay vì sự thuần khiết của cái "toàn thể", đó là những biến dạng liên quan đến dục và vật chất. Trong Kinh Thánh gọi trái táo là biểu tượng của sự hiểu biết, của tri thức, là ám chỉ tri thức của tâm trí, của não, của cái tôi, của sự chia biệt đơn thuần, đó là loại trí tuệ của khoa học hiện nay. Từ đó nhân loại mới được tạo ra và loài người mới là loài người như chúng ta biết đến hiện nay, với đủ cả những điều tốt đẹp và đầy rẫy những biến dạng, đủ cả những hỷ nộ ái ố… Câu chuyện ở vườn địa đàng mang những thông điệp sâu xa ẩn dụ về quá trình nhân loại được hình thành, từ cái Nhất Thể tạo ra các Cá Thể, những cái Tôi riêng với Tâm Trí riêng, với đủ cả điểm cộng lẫn điểm trừ, chiến tranh và hòa bình… Đó là một hành trình "ra đi để trở về" mà chúng ta cần có sự thức tỉnh tâm linh sâu sắc để thực sự hiểu thấu những ẩn dụ được viết đến trong kinh kệ, và không còn sa đà vào những học thuyết của tâm trí hay những diễn giải, lý luận mang tính chất học giả, những suy diễn của đầu óc, thay vì cái biết thực sự của chứng ngộ như một hành giả thực thụ.