CHƯƠNG 1 "Bước chân đầu tiên"

trên "vùng đất của các vị thần"

C Khi đáp xuống Mumbai trời đã tối muộn rồi, tầm 11 giờ đêm gì đó.

Vì thế, tôi ăn tối luôn tại sân bay – bữa ăn đầu tiên nơi xứ Ấn. Rồi tìm mua sim 5G ở đây. Theo tôi nhớ, sim ở Ấn tầm 500- 600 INR1 gì đấy. Ở thời điểm tôi đi, cứ 100 INR tương đương gần 30. 000 VNĐ (chính xác hơn là khoảng 28. 800 VNĐ). Bạn hãy lưu tâm, không phải sân bay nào ở Ấn cũng bán sim đâu, tôi đã bay qua nhiều thành phố, có những sân bay thậm chí còn không có cả máy ATM. Tuy nhiên, sân bay tại thành phố lớn như Mumbai thì có. Sim tại Ấn có ba điều rất tốt, thứ nhất là miễn phí toàn bộ các cuộc gọi, không giới hạn số lượng (áp dụng khi gọi cho các thuê bao xứ Ấn), thứ hai là mỗi ngày bạn sẽ có dung lượng internet lên đến 2GB sử dụng liên tục trong vòng 28 ngày và thứ 3, đây là sim 5G nên bạn hoàn toàn có thể kích hoạt để sử dụng internet 5G trên điện thoại của mình. Trước khi đi, nếu xem thông tin trên internet, bạn sẽ thấy những người đi Ấn hay nói là sim này có một bất tiện là khi trang bị rồi phải chờ 4-24 tiếng sau thì mới kích hoạt và sử dụng được. Tuy nhiên, ở thời điểm tôi đi, ngay khi trang bị vào máy, sim nhà mạng Airtel đã chính thức có hiệu lực, có thể dùng internet, gọi điện được ngay lập tức. Vì vậy, bạn có thể yên tâm về sự tiện dụng và thoải mái!

1. India Rupee: Đơn vị tiền tệ của Ấn Độ.

Nếu đã đến Ấn, bạn nên trang bị thêm ba ứng dụng sau vì có lẽ nó sẽ cần thiết cho hành trình chu du miền đất hứa của bạn.

Đầu tiên là WhatsApp, đây là một ứng dụng nhắn tin OTT giống như Zalo tại Việt Nam, có điều hoạt động ở quy mô toàn cầu, từng được Facebook mua lại với giá 19 tỷ USD kể cả khi công ty chưa có lãi, chỉ với 53 nhân viên, thế mà có đến hơn nửa triệu người dùng (tức là trung bình mỗi nhân viên có thể chăm sóc được khoảng 10 triệu khách hàng). Sau đó, ứng dụng này phát triển lên hơn 1 tỷ người dùng mà số nhân viên chỉ tăng lên khoảng hơn 60 người, tức là trung bình một nhân viên chăm sóc được gần 20 triệu khách hàng – một cách vận hành hết sức tuyệt vời. Hiện nay, WhatsApp đã có hơn 2 tỷ người dùng, định giá gần 100 tỷ USD. Người Ấn sử dụng WhatsApp rất nhiều, cũng giống người Việt Nam sử dụng Zalo như ứng dụng nhắn tin chính vậy. Vì thế người ta hay lấy số điện thoại rồi add nhau trên WhatsApp để giữ liên lạc, trò chuyện tiếp. Nếu đặt phòng qua Airbnb thì sau khi có xác nhận đặt phòng thành công, bạn cũng thường được chia sẻ số điện thoại của host (chủ nhà) để có thể nhắn tin trên WhatsApp, hỏi thêm thông tin về đường đi, vị trí, thông báo giờ đến check-in v. v.

Thứ hai là Uber và thứ ba là Ola. Đây đều là hai ứng dụng để book phương tiện di chuyển. Uber là ứng dụng toàn cầu. Còn Ola là ứng dụng do chính doanh nghiệp Ấn Độ tạo ra. Tùy tình hình, bạn có thể xem xét sử dụng ứng dụng nào, ở khu vực ra sao. Ví dụ, ứng dụng có hoạt động ở khu vực ấy hay không? Giá cước bên nào tốt hơn? Tài xế bên nào, ở khu vực nào (vì tùy khu vực) thân thiện hơn, không tìm cách để "đi riêng" (yêu cầu bạn cancel trên app rồi trả tiền riêng cho người đó)… Khi sử dụng các ứng dụng này, tôi có một nguyên tắc đó là không chấp thuận yêu cầu "đi riêng" của tài xế (nếu không thực sự quá khẩn cấp và cần thiết). Bởi vì, việc này thường không tốt trên phương diện nghiệp quả. Hãy suy nghĩ sâu sắc thêm một chút, các ứng dụng này đã trả rất nhiều tiền để tiếp thị, tìm kiếm khách hàng cho tài xế, sau đó tài xế lại rủ khách hàng "đi riêng" với mình để không phải "đóng thuế" (chia sẻ lại một phần nhỏ doanh thu) cho doanh nghiệp. Như thế, làm sao doanh nghiệp có đủ nguồn thu để chi trả cho các chi phí vận hành còn lại? Sự cân bằng đã không được vận hành. Điều này không ổn nên tôi thường không chấp thuận, do đó cũng mang đến một số rắc rối, bất tiện khi đi lại trên xứ Ấn vì tài xế ở đây rất hay rủ khách hàng "đi riêng". Vũ trụ cũng ủng hộ điều này nên tôi đã hoàn thành toàn bộ chuyến đi mà vẫn không một lần phá vỡ đi nguyên tắc này.

Để di chuyển các chặng đường ngắn trên xứ Ấn, bạn có thể dùng taxi (thường là book qua ứng dụng), xe ôm hoặc đi xe tuk- tuk (giống như loại xe cùng tên ở Thái Lan). Xe tuk-tuk ở đây có khi cũng được gọi là Rickshaw hoặc ngắn gọn là Auto. Loại xe này cũng có thể book được qua ứng dụng, hoặc vẫy dọc đường, hoặc luôn chờ sẵn ở các điểm du lịch. Hãy luôn thương lượng giá cả nếu bắt xe ở trên đường. Bạn có thể thử trả giá chỉ bằng một nửa so với giá bác tài nói thách và linh hoạt thương lượng từ một phần hai cho đến hai phần ba mức giá mà họ đưa ra.

Các hình thức di chuyển khác tôi sẽ chia sẻ thêm khi có dịp, ở những thời điểm cụ thể khác của chuyến đi, được chia sẻ trong quyển sách này.

Để book khách sạn, vé máy bay, bạn có thể sử dụng Agoda. Nếu muốn tìm homestay giá rẻ hơn, có thể thử Airbnb. Còn giá rẻ nhất thường là các loại hostel tuy nhiên tôi đã không sử dụng phương án này khi đi Ấn.

Để nói về Mumbai, thật ra là không nhiều, khi ở vai trò của một người khai tâm, đi trên con đường tìm kiếm những ý nghĩa tâm linh. Tất nhiên, bên trong mọi sự đều ẩn giấu ý nghĩa tâm linh, người khai tâm luôn có thể "vén bức màn" để làm hiển lộ "sự thật tâm linh" được ẩn giấu bên trong vạn vật quanh mình. Tuy nhiên, Mumbai đơn giản là chốn thành thị, ở đây cũng không có nhiều những nơi chốn hay trải nghiệm tâm linh dành cho những người đang trên con đường tìm kiếm những giá trị đó, kể cả là có hơi cực đoan và còn thiển cận khi muốn "định nghĩa" như thế nào mới là một "trải nghiệm tâm linh đặc biệt". Đối với tôi, Mumbai giống như một nơi để liên kết giữa Việt Nam và Ấn Độ, một "bước đệm" để đi đến đây theo cách thuận lợi, dễ dàng hơn bởi vì từ năm 2023 đã bắt đầu có chuyến bay giá rẻ đến đây. Điều này sẽ tạo cơ hội lớn hơn cho nhiều người vốn vẫn "khao khát" một chuyến đi đến vùng đất này nhưng chưa có nhiều điều kiện kinh tế chẳng hạn.

Về mặt năng lượng, Mumbai có nét gì đó tương đồng với Sài Gòn. Còn New Delhi có thể có đôi chút tương đồng hơn với Hà Nội. Sau này, khi cùng ngồi trên con thuyền "lướt trôi" trên sông Hằng tại Varanasi, một cậu bé người Ấn bắt chuyện với tôi có nói rằng "Với nhiều người tại Ấn, Mumbai giống như một giấc mơ (a dream), một nơi chốn mà biết bao người mơ ước được đến đó!" Thật chẳng khác gì giấc mơ chốn phồn hoa đô thị, ở xứ người ngẫm đến chuyện xứ mình, cũng biết bao kẻ lũ lượt từ quê nhà ra đi, tìm cách để lên Sài Gòn mưu sinh, tìm cơ hội "đổi đời". Đời đổi đâu chưa thấy, vất vả chen chúc làm lụng mưu sinh nơi đất chật người đông, nhà cao chót vót, để lại bao nỗi xót xa, kể cả những tổn thương chưa được chữa lành, "giấc mơ Sài Gòn" cũng như "giấc mơ Mỹ" (American dream), có khi "giấc mơ con đè nát cuộc đời con"1. Sài Gòn cũng thật bao dung, đã dung nạp biết bao nhiêu con người tứ xứ. Đó là sự giản dị, hào sảng của vùng đất phía Nam. Sống ở Hà Nội 10 năm chưa chắc đã dám tự nhận là người Hà Nội nhưng nhiều khi mới chỉ sống ở Sài Gòn một tháng thôi đã có thể nhận mình là người Sài Gòn. Sài Gòn dung chứa bao nhiêu con người đến đây dù là với tâm thế "lấy một cái gì đó từ Sài Gòn để mang về cho bản thân, cho gia đình hơn là "đóng góp tạo giá trị để biến Sài Gòn thành một nơi đáng sống hơn". Như thế cũng nói lên giá trị "dung hợp" có đôi nét tương đồng với chữ "hợp chúng quốc" trong "United States of America" (Hợp chúng quốc Hoa Kỳ).

Mumbai cũng ở phía Nam Ấn. Cũng có sự tương đồng như thế. Khi cậu bé ngồi chung thuyền trên sông Hằng hỏi tôi: "Mumbai thế nào? Đó là một nơi tuyệt vời và hoàn hảo đúng không?" Tôi nói rằng: "Tất cả mọi nơi chốn đều có điểm tích cực và điểm tiêu cực, Mumbai cũng vậy!" Cậu lặng im, lắng nghe, có đôi chút băn khoăn. Tôi nói tiếp: "Nơi chốn mình đang sống cũng vậy, cũng có những điều chưa tốt lắm và cũng có rất nhiều điều tuyệt vời. Phải, nơi em đang sống hiện nay, đó cũng là một nơi tuyệt vời." Cậu bé đang sống tại thành phố Gorakhpur, một nơi nằm chếch phía Bắc Ấn. Con người luôn có xu hướng "nhìn thấy đồng cỏ bên cạnh xanh hơn đồng cỏ của mình". Nếu hỏi con người đâu là nơi tốt đẹp hơn để sống, họ sẽ trả lời "Đó là nơi hiện không có mặt tôi". Tức là một nơi khác, không phải nơi họ đang sinh sống. Người ta nghĩ rằng 1. Trích tác phẩm Người đi tìm hình của nước (Chế Lan Viên).

một nơi nào khác sẽ là nơi "đáng sống hơn" mà quên chiêm nghiệm lại những bài học vì sao mình lại sinh ra ở nơi chốn đó, mình có sự kết nối gì, những bài học gì cần học với nơi chốn đó, điểm cộng và điểm trừ của nơi đó thế nào, điều đó có sự cộng hưởng gì với mình và ảnh hưởng đến hành trình tiến hóa linh hồn của mình thế nào? Duyên nghiệp nào giữa mình và nơi này, và mình cần làm gì để tốt nghiệp bài học khi sinh ra ở đây? Mình có thể làm gì để góp phần giúp nơi mình sinh ra, hay đang sống, trở thành một nơi đáng sống hơn? Thật thiếu sót khi chúng ta lãng quên sự chiêm nghiệm này, để rồi chỉ tiếp cận mọi thứ ở góc độ hời hợt bên ngoài, chỉ với những giá trị vật lý hữu hình đơn thuần. Những giá trị này vẫn rất quan trọng nhưng nó chưa toàn vẹn. Đó là lý do trong thời đại thức tỉnh, chúng ta cần có trí tuệ tâm linh bên cạnh những loại trí tuệ khác như trí tuệ logic, trí tuệ cảm xúc… để có thể thấu hiểu đa chiều kích một sự vật, hiện tượng, có được năng lực tiếp cận 360 độ, để đến gần hơn nữa với sự thật.

Ở Mumbai cũng là một cơ hội tuyệt vời để bạn thưởng thức đồ ăn Nam Ấn. Mặc dù bạn vẫn có thể tìm thấy chúng ở khắp nơi trên hành trình chu du xứ sở này. Có một điều khá thú vị mà tôi đã chú ý từ những ngày đầu tiên đến đây, cho đến cả những ngày cuối cùng, đó là đồ ăn tại Ấn đa số là đồ chay, làm từ thực vật. Ở miền Nam này ăn chay rất nhiều, khi đi theo hướng lên phía Bắc, tôi mới tìm thấy nhiều nơi bán thức ăn với thịt hơn. Một số khu vực trên đất nước này có tỷ lệ người ăn chay lên đến 80-90%. Theo một số thống kê, tỷ lệ người ăn chay trên toàn nước Ấn vào khoảng 35-40% (cao nhất thế giới, xếp thứ 2 là Israel). Sau này, khi ở trong sa mạc và trò chuyện với những người bản địa, họ nói vối tôi rằng tỷ lệ ăn chay của người Ấn vào khoảng 50-60%. Đồ ăn ở đây vì thế mang năng lượng lành, chế biến từ các loại rau củ quả thế mà ra được đủ món, chẳng hề đơn điệu cũng chẳng cần giả thịt các thể loại, nhìn vào vẫn tràn đầy cảm hứng và ăn rất ngon. Với người đã quen với đồ ăn xứ Ấn và phát tâm muốn được ăn chay ngon lành mỗi ngày trong suốt cuộc đời, đây có thể là một "thiên đường ẩm thực" dành cho họ. Nhiều người nói rằng đồ ăn tại Ấn, nhất là đồ ăn đường phố rất bẩn, bẩn ở một "đẳng cấp" chẳng nơi nào sánh bằng. Vì thế khi qua Ấn họ thủ sẵn đủ mọi thể loại thuốc men, bao gồm các loại thuốc đau bụng, tiêu chảy… Tất nhiên, sự chuẩn bị này không hề thừa thãi và bạn cũng nên làm như vậy. Về phần tôi, cũng có những chuẩn bị nghiêm túc và cần thiết. Tuy nhiên, cũng có thể do thường hay "thánh hóa" thức ăn khi dùng, như một thói quen mà tôi vẫn làm, kể từ khi thực hành Thiền Thức Tỉnh (pháp thiền mà bốn quyển sách: Hành Trình Thức Tỉnh, Hướng Dẫn Sử Dụng Tâm Mình, Khởi Chánh Nghiệp, Ai Cũng Thiền Được đều đã nhắc đến và có những chỉ dẫn thực hành rất rõ ràng) cũng như Lối Sống Thức Tỉnh đồng thời cũng do thấu hiểu những giá trị tâm linh đặc biệt của đồ ăn tại xứ sở này, những niềm tin tốt đẹp về sự biết ơn Thượng Đế, biết ơn vũ trụ khi dùng bữa… nên tôi đã đi và "ăn dọc xứ Ấn", từ Nam ra Bắc, thử đủ mọi thể loại mà chưa một lần bị đau bụng, chưa một lần bị Tào Tháo rượt, chưa một lần phải cầu viện nhà vệ sinh, chưa một lần bị các vấn đề về tiêu hóa, tiêu chảy… do ẩm thực xứ này gây ra. Với tôi, được ăn đồ ăn tại đất nước Ấn Độ giống như một ơn phước vậy.

Chuyến đi của tôi sẽ kéo dài xuyên suốt từ đầu cho đến cuối tháng Sáu. Đây thường được xem là tháng mưa ở Ấn, hoặc có nắng nóng kéo dài. Khi tôi đi thì thời tiết chủ đạo trong suốt cả chuyến là nắng nóng. Nắng "không phải dạng vừa đâu", có thể khiến bạn có "làn da bánh mật" vào cuối chuyến đi (theo lời một học viên nhận xét khi tình cờ thấy tôi ở ngày trở về). Da bạn sẽ đen thêm vài bậc. Nếu đi lâu và không giữ gìn, đến cuối chuyến đi có lẽ bạn sẽ… trông giống như người Ấn. Thời điểm đẹp hơn để đi Ấn có thể diễn ra từ tháng 10 cho đến tháng 2 (on-season). Tuy vậy, tôi vẫn thường có thói quen: Khi thiên hạ kéo nhau đi, đất chật người đông, chen lấn xô đẩy nhau thì mình không đi; còn khi cả thiên hạ không ai đi được, mình sẽ đi. Chính vì đi vào mùa off-season nên tại Mumbai cũng thế, trời nắng chang chang và oi bức còn hơn cả Sài Gòn. Dù trước đó, tôi cứ tưởng Sài Gòn nắng nóng lắm rồi. Có điều vẫn không khô và khó chịu như một mùa hè đặc trưng ở Hà Nội. Có lẽ vì đây là mùa vắng khách du lịch (off-season), cộng với một lý do đặc thù, những chuyến đi hành hương (thường liên quan đến các địa điểm có dấu chân của Đức Phật), hay chuyến đi của dân phượt thích ngắm cảnh đẹp (thường là các địa điểm và cung đường ở gần dãy Himalayas), địa điểm của chúng đều rơi vào miền Bắc Ấn, nên ở Nam Ấn này vô cùng khan hiếm khách du lịch. Đó là sự quan sát từ cá nhân tôi. Bởi lẽ tuy đi suốt nhưng tôi không nhìn thấy đoàn khách du lịch nào khác. Người dân ở đây khi nhìn thấy tôi cũng tỏ vẻ hiếu kỳ, giống như họ không thường xuyên nhìn thấy người nước ngoài. Khi chu du lên Bắc Ấn thì lại khác, có vẻ người ở đấy đã quen thấy khách nước ngoài nên với họ cũng "thường thôi". Còn ở đây, người dân thường hay nhìn tôi rất kỹ, với người không quen, mất chánh niệm và không định tâm, có thể sẽ cảm thấy khó chịu vì có quá nhiều ánh mắt cứ như thể đang soi mói mình, hoặc đang "nhìn vào" linh hồn mình. Về cá nhân, tôi đã gặp quá nhiều người Ấn Độ với năng lượng thiện lành và tử tế trong suốt chuyến đi này. Có nhiều người khi nhìn thấy, họ đã chủ động đến xin tiếp chuyện, bắt tay và chụp hình cùng. Có lẽ năng lượng bên trong cũng giúp tôi có sự cộng hưởng tích cực hơn với người Ấn trong cả chuyến đi kéo dài gần một tháng này…

Do xác định Mumbai chỉ là chốn khởi động ban đầu, giống như một "bước chân đầu tiên" trên hành trình đi đến những vùng đất khác, khi chu du tại xứ sở của các vị thần, tôi đi thăm thú một số nơi chốn tại đây, như: Gateway of India (Cổng Ấn Độ), khu chợ cổ xưa (thật ra theo quan điểm cá nhân, tôi thấy ở đây cũng không có gì quá thú vị), viếng thăm một số nơi chốn khác được khuyến nghị trên internet, đi dạo trên bãi biển, ngắm nhìn Mumbai khi phố lên đèn cũng rất lung linh và xinh đẹp… Chỉ "lai rai" vậy thôi vì tôi sẽ sớm đi đến nơi chốn tiếp theo.

Thế đó, bước chân đầu tiên trên một xứ sở mà mỗi vị thần của một tiểu vũ trụ đều được "chứa đựng" trong một hạt bụi, và xứ này thì chẳng hề… thiếu bụi. Theo một ước tính nào đó, Ấn Độ có đến hàng triệu vị thần. Dường như không có một dân tộc nào khác có số lượng thần thánh nhiều đến như thế. Quả là "vùng đất của các vị thần!"

Đây là nơi lưu giữ rất nhiều những giá trị truyền thống, vô cùng sống động. Nếu chưa tin điều này, bạn cứ nhìn vào cô gái đang bước đi trên đường phố Mumbai, với tà sari (trang phục truyền thống của Ấn Độ). Chiếc sari mà cô ấy mặc bây giờ thế nào thì hàng nghìn năm trước đây, người ta cũng mặc như thế.

Tiêu chuẩn thẩm mỹ ở đây cũng rất khác tiêu chuẩn của vẻ đẹp hiện đại. Nếu thời "hại điện" ngày nay, người ta tôn vinh những "vòng eo 56", ám ảnh với những đường cong hoàn mỹ thì khi chu du trên vùng đất Mumbai hay nhiều nơi khác sau này trên đất Ấn, tôi hiếm thấy phụ nữ thật sự có eo. Quan điểm về thẩm mỹ ở đây là phải hơi đẫy đà một chút thì khoác lên mình chiếc sari mới thật sự "tôn dáng". Như thế mới "rất hợp với dáng em". Mà đẫy đà một chút là nói theo cách nhìn nhận nhẹ nhàng chứ nếu ở xứ mình, người ta sẽ gọi như thế là béo. Vẻ đẹp "béo bụng" của những người phụ nữ lại được ưa chuộng ở đây. Hiện thực trước mắt là như thế. Mãi sau này, khi đi lên phương Bắc nhiều hơn, tôi mới chứng kiến những người phụ nữ có "eo iếc" hơn. Nhưng, có một điều cũng rất "kinh điển", hình thể như thế khi mặc vào chiếc sari lại không đẹp. Mà chiếc sari lại có vai trò "không thể thay thế" được tại đây. Đây là thế kỷ 21, thế nhưng tiêu chuẩn về cái đẹp ở vùng đất này hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi những chuẩn mực (mà đôi khi là có phần điên rồ) trên thế giới. Bạn thấy đấy, xứ Ấn rõ là rất truyền thống, như một bảo tàng sống, toàn bộ cả đất nước...

Chu du tại Mumbai chỉ như thế thôi. Tôi sẽ bắt đầu đặt chân đến các điểm khác trên hành trình tại xứ sở này.

Nơi tiếp theo trên xứ Ấn khiến tôi có sự liên kết năng lượng với một khu vực khác tại xứ Việt. Và tại nơi đây, trải nghiệm tâm linh đầu tiên đã diễn ra.

Sự thật thì giản dị Sự thật thì đẹp đẽ Nếu chạm đến đồng thời Cả vẻ đẹp và sự giản dị Thì có lẽ…

Bạn đã chạm đến sự thật.