Mở đầu

Start-up trước tuổi 30 1. Khởi nghiệp 2. Thành công 3. Kinh doanh

TẶNG TẤT CẢ CÁC YUPPIE,

CÁC NHÀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ,

KHỞI NGHIỆP, VÀ BẤT CỨ AI

DẤN THÂN VÀO CON ĐƯỜNG

LÀM CHỦ DOANH NGHIỆP -

LÀM CHỦ ĐỜI MÌNH.

01 02 Sau bình minh là hoàng hôn.

Ông già Noel và bài học về những đại dương 03 04 "Tường cao, hào sâu" của người võ sư. "Giữ lửa trong tim" bằng ngọn nến của vị giám đốc nhân sự.

05 Doanh nhân xã hội và ngọn cờ chính nghĩa hiệu triệu quần hùng.

06 "Thòng lọng vô hình" của mỗi doanh nghiệp 07 Khởi đầu với sự kết thúc trong tâm trí.

08 Kết thúc để khởi đầu Thay lời kết.

7

SAU

BÌNH MINH

LÀ

HOÀNG HÔN

9 Phía trước là con đường quen thuộc, khoảng sân quen thuộc, và ngôi trường quen thuộc.

Tôi đã ở đây, quay trở lại nơi này, sau bao năm "mất tích"

vì mải mê theo đuổi đam mê và giấc mơ tuổi trẻ của mình.

Nơi đây cũng là cả một khoảng trời tuổi trẻ của tôi. Ngôi trường đại học thân thương!

Nắng mùa thu như rót mật vàng xuống sân trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh. Những cánh chim đua nhau rối rít, nhộn nhịp, hân hoan như thể đang nôn nao, như sốt sắng chào đón mong chờ…

Cảnh vật là thế, nhưng lòng tôi còn bồi hồi hơn. Bởi hôm nay, tôi cùng Thành Nhân – cậu bạn thân luôn đồng hành cùng tôi trải qua muôn vàn sóng gió, về lại mái trường xưa để cùng hoài niệm lại một thời tuổi trẻ không sợ khổ, không ngại khó, thêm khắc ghi những tháng ngày chúng tôi cùng nhau dấn thân, ném mình vào giông bão để thôi không còn phải ngỡ ngàng trước những trớ trêu, cay nghiệt của cuộc đời.

Vẫn nhớ tinh thần "đáp đền tiếp nối" của những người đi trước, chúng tôi được mời về đây với vai trò là diễn giả trong 10 – Sau bình minh là hoàNG hÔN chương trình "Bách khoa – Thành công hội ngộ" để chia sẻ những thành công, thất bại, và cả những giọt nước mắt đắng cay trong quãng thời gian tất tả ngược xuôi, ôm trọn vất vả, khó khăn của người trẻ khởi nghiệp.

Cũng là một người trẻ, tôi biết rằng nếu có đủ nhiều những ngọn nến và chúng đủ sáng để soi bừng tấm la bàn thì con đường khởi nghiệp của các bạn sẽ bớt đi phần nào sự lạnh lẽo, mịt mù, sẽ thôi không còn phải hoài nghi trong khắc khoải, mông lung.

Và với dòng máu đang từng ngày chảy sôi sục trong trái tim nhiệt huyết, tôi và Thành Nhân sẽ là những người góp mình thắp lên những ngọn nến, đốt lên những ngọn lửa cháy bỏng, nồng nhiệt kia để trao tới cộng đồng sinh viên Việt Nam nói chung và sinh viên ngay tại chính mái trường thân yêu này nói riêng những bài học quý giá. Để rồi từ đây sẽ có ngày càng nhiều lớp người trẻ hơn nữa cùng chúng tôi viết tiếp câu chuyện thành công bằng nghị lực, ý chí vươn lên và tinh thần quật cường dân tộc.

Thấp thoáng dưới hàng phượng vĩ đang vươn từng cành lá vào khung trời xanh mơ ước là bóng dáng hai người đàn ông rất đỗi thân thương đang ngồi trò chuyện...

11 Vẫn chòm râu bạc chảy dài, vẫn mái đầu nhuộm màu sương gió nhưng gương mặt luôn nở nụ cười hóm hỉnh năm nào, có lẽ vì thế mà biệt danh thân thương của người là "Ông già Noel"!

Vào giai đoạn đất nước còn nhiều gian khó, truân chuyên; vì thắt lòng trước cảnh người nông dân xứ mình cơ cực quá, vất vả quá: chẳng có gì ngoài manh áo rách chắp vá lỗ chỗ, cứ thế mà cúi gằm, lầm lũi tát từng gàu nước lạnh căm, để mỗi cơn gió xé da, cắt thịt ào tới lại co rúm mà run lên bần bật vì rét buốt; chàng trai năm ấy quyết tâm thi vào khoa Cơ khí Chế tạo máy thuộc trường Đại học Bách khoa. Sau nhiều năm nỗ lực chinh chiến, gạt qua tất thảy những thành công và giải thưởng đạt được trong ngành Cơ khí Chế tạo máy, người dấn thân vào kinh doanh; và bằng sự nhạy bén, thông minh cũng như tinh thần sắt đá, người xuất sắc trở thành phó chủ tịch của một tập đoàn đa quốc gia danh tiếng. Không dừng ở đó, người tiếp tục chinh phục những thử thách mới, để rồi đặt chân tới cột mốc thành công tiếp theo khi trở thành một trong những chuyên gia tư vấn doanh nghiệp hàng đầu.

Và người đàn ông đang chuyện trò cùng Ông già Noel tuyệt nhiên cũng chẳng xa lạ gì với chúng tôi. Người đàn ông có thân hình cao ráo, phong độ với nụ cười đôn hậu ngày ấy từng khiến chúng tôi trầm trồ thán phục biết bao lần; vì vốn hiểu biết uyên bác về tâm lý học hành vi cũng như những nguyên lý cuộc sống, lối giao tiếp tuy sôi nổi nhưng lại đầy chiều sâu và cuốn hút, cùng kỹ năng leadershipi chuyên nghiệp. Vậy nên, ngày ấy chúng tôi luôn kháo nhau rằng: Người ắt hẳn là một vị Cao nhân đắc đạo.

i. Kỹ năng leadership: Bộ kỹ năng lãnh đạo quản lý dành cho những người đứng đầu một đội nhóm, tổ chức, hoặc doanh nghiệp.

Mọi chú thích trong sách là của tác giả.

12 – Sau bình minh là hoàNG hÔN Sau quãng thời gian tất tả ngược xuôi, nỗ lực và dành trọn tâm thức cho công việc, người trở thành giám đốc nhân sự chuyên nghiệp được nhiều tập đoàn trong và ngoài nước săn đón. Khi đã đạt tới vị trí đỉnh cao trong mảng nhân sự, người tiếp tục sử dụng vốn hiểu biết sâu sắc về vòng đời phát triển của công ty khởi nghiệp để đầu tư và hỗ trợ nhiều start-upi .

Sau chuỗi ngày tháng cống hiến và chiến đấu hết mình, hai vị sư phụ của tôi hôm nay cũng hội ngộ về đây nhằm chia sẻ những kinh nghiệm khởi nghiệp cho thế hệ sinh viên bây giờ, tiếp nối 60 năm xây dựng bền vững – 60 năm nỗ lực không ngừng của mọi thế hệ vì niềm tự hào của trường.

"Thầy ơi!" – Tôi luôn muốn gọi những người sư phụ yêu dấu của mình bằng cái cách da diết, thân thương nhưng lại thiêng liêng như thế.

Vì thầy không giống như người mẹ, không vỗ về, ôm ấp, cũng chẳng bao giờ nói "Con yêu, con cần gì, ta sẽ cho con", nhưng người vẫn luôn dõi theo và có mặt mỗi khi tôi đã sẵn sàng.

"Con hãy nhìn kìa, hãy làm đi và rồi phép màu sẽ tới với con."

Nhớ ngày trước, Ông già Noel từng nhắn nhủ với tôi rằng: "Tất cả những người khổng lồ đều từng là những đứa trẻ, và đa số những doanh nghiệp vĩ đại đều từng khởi nghiệp ở gara ô tô." Hay lần khác, người sư phụ vốn là vị cao nhân đắc đạo cũng từng răn dạy chúng tôi thế này: i. Start-up: Thuật ngữ chỉ những công ty đang ở trong giai đoạn đầu của quá trình thành lập, thường mang tính đổi mới đột phá sáng tạo, được cấp vốn bởi chính những người sáng lập viên hoặc kêu gọi nguồn vốn hỗ trợ từ các quỹ đầu tư nhằm cung cấp sản phẩm và dịch vụ trong những điều kiện không chắc chắn nhất và không tính toán được độ rủi ro.

13 Muốn biết bơi phải xuống nước, muốn biết đi phải bò; muốn lãnh đạo người khác phải lãnh đạo được chính mình, muốn phát triển người khác trước hết phải phát triển được chính mình."

Nghe thấy tiếng tôi gọi da diết, run run rồi lại đứng chết lặng vì xúc động, Ông già Noel năm nào vẫy tay đáp lại.

"Thành Toàn đấy à, lại đây con!" – Tiếng gọi chẳng thể nào lãng quên, dẫu đi xa lòng tôi cứ mãi mong mỏi quay về.

Cái siết tay thật chặt, cái vỗ vai chắc nịch, nụ cười trìu mến của những người thầy kính yêu giấu nhẹm đi đôi mắt rươm rướm. Thầy và tôi, những người đàn ông vốn dĩ đã là chiến binh quả cảm từng chinh chiến qua bao đấu trường khắc nghiệt, nhưng ngay tại giây phút này, chẳng ai kìm nén được cảm xúc.

Tôi ôm chầm lấy từng người thầy của mình để trao đi và nhận lại từng dòng năng lượng trong sự mừng vui, hạnh phúc và bồi hồi.

Cảm xúc cứ tràn đầy, nghèn nghẹn như thế…

Vẫn là hội trường năm nào, nhưng tôi không còn ngồi ở hàng ghế dành cho sinh viên nữa. Cảm giác thật đặc biệt khi được chia sẻ những buồn vui từng trải, được cho đi những kinh nghiệm thực chiến giá trị, lòng tôi lâng lâng hạnh phúc tới diệu kỳ! Buổi chia sẻ diễn ra thật ấm áp và gần gũi. Sau bao năm tôi vẫn vậy, vẫn lắng nghe thật nhiều để thấu hiểu, để sẻ chia. Cậu bạn Thành Nhân vẫn giữ cho mình sự hóm hỉnh, vui tươi và sôi nổi như thời còn đi học. Cả hội trường hết bật cười vì những cử 14 – Sau bình minh là hoàNG hÔN chỉ hài hước, hoạt náo của Thành Nhân; lại lặng mình suy ngẫm, thấu cảm trước những chia sẻ trút từ tận đáy lòng, tâm can tôi.

Sang phần hỏi – đáp, bạn sinh viên nào cũng mang đến thật nhiều câu hỏi cần lời giải đáp, bởi có lẽ các bạn luôn muốn học hỏi. Chẳng có gì lạ, những cô cậu sinh viên đang tập tễnh học cách trở thành công dân toàn cầu, những chủ nhân tương lai của đất nước là phải thế. Vả lại, các bạn cũng biết đấy: Trong một không gian hội ngộ đặc biệt như thế, khi cảm xúc trào dâng, chẳng ai nỡ lòng giấu giếm mọi công thức của thành công và bí mật của hạnh phúc cả; và cũng vì chẳng biết bao giờ các bạn ấy và tôi mới lại có được cơ hội gặp gỡ, sẻ chia chân thành thế này.

Có những bạn giơ cả hai tay xin hỏi, có bạn lại đứng lên cả ghế để gây sự chú ý. Mọi người đắm mình vào kiến thức và kinh nghiệm.

Và rồi, chỉ còn một câu cuối cùng để hỏi, ai ai cũng muốn giành về mình. Bỗng đâu đó ở phía cuối hội trường, giọng nói của một cô gái Tây Nguyên thốt lên đầy mong mỏi, xen lẫn nỗi lo lắng, vội vàng như thể sợ tuột mất cơ hội.

"Anh ơi! Xin cho em được hỏi!"

Ánh mắt đen láy, trong veo, thuần khiết nhưng đầy nội lực của cô làm mọi người khựng lại, lặng im lắng nghe cô nói. Vẫn giọng nói thanh mảnh nhưng không hiểu vì sao tôi cảm nhận được sự kiên cường, không dễ dàng từ bỏ như chính con người nơi mảnh đất ấy.

"Trước bình minh luôn là đêm tối, vậy những đêm tối của anh đã diễn ra như thế nào?"

Tôi lặng người trước câu hỏi của cô sinh viên.

15 Đúng vậy, tôi đã phải trải qua thật nhiều đêm tối! Có những đêm tối bất ngờ ập đến bao trùm lấy tất cả, đáng sợ đến rợn người. Những tưởng sự sai lầm, thất bại như những cơn sóng dữ gầm gừ, hăm he cuốn trôi đi tất cả tiền bạc, danh vị, nhưng… KHÔNG!

Trước bình minh luôn là đêm tối!"

Tôi nhắm mắt, và bắt đầu hồi tưởng lại...

Vươn tầm mắt ra xa là đầm sen xanh mướt mát, là bầu trời trong vắt sải cánh chim chao lượn...

Ngược thời gian đi về nơi tôi của ngày ấy: trắng trẻo, tóc hai mái, dáng dấp thư sinh của cậu sinh viên năm hai vốn may mắn được nuôi dưỡng và giáo dục trong một gia đình gia giáo, nền nếp. Tuy khi ấy gia đình tôi không khá giả là mấy, nhưng nhờ đôi bàn tay khéo vun vén, chịu thương chịu khó của mẹ; đôi vai vững chãi, cật lực gồng gánh và đầy trách nhiệm của cha mà anh chị em chúng tôi được ăn học đầy đủ, chẳng mấy khi phải lao động cực nhọc phụ giúp gia đình. Tuổi thơ tôi êm đềm và hạnh phúc trong tình yêu thương và giáo dục trọn vẹn của mẹ cha như thế.

Một ngày nọ, tôi trở về nhà. Mẹ đón tôi bằng đôi mắt đỏ hoe, sưng húp tự bao giờ. Người đàn bà từng vượt qua những tháng ngày thiếu thốn cơm gạo, từng trải qua những cơn đau co thắt ruột gan, tưởng đâu chết đi sống lại khi sinh anh chị em tôi, vẫn thường trực nụ cười rạng rỡ trên gương mặt như những tia nắng đầu tiên của bình minh. Vậy mà hôm nay, nụ cười rạng rỡ 16 – Sau bình minh là hoàNG hÔN ấy không còn nở trên môi. Tiến lại gần, mẹ ngã quỵ đổ rạp lên hai cánh tay tôi mà òa khóc.

"Thành... Toàn... ơi! Cha… con... bị… ung... thư… rồi!" – Tiếng mẹ tôi yếu ớt, run rẩy tới thắt lòng.

Cả bầu trời trong xanh hôm ấy sụp đổ trong tôi, trái tim tôi vỡ vụn thành trăm ngàn mảnh tan hoang. Khi ấy, đêm tối ập tới gia đình tôi bất ngờ quá, đau đớn quá! Mẹ ôm tôi, bà khóc nức nở vỡ òa như mưa. Đêm tối bị cơn mưa khuấy động, khoét thủng không gian, rơi lã chã như trăm ngàn mũi dao găm đâm đến tê tái, lạnh ngắt!

Khác với suy nghĩ của tôi, khi nhận được hung tin, cha tôi bình tĩnh đón nhận nó đến lạ. Vẫn là người đàn ông đầy trách nhiệm của gia đình, cha vỗ về mẹ và hứa rằng ông sẽ nghiêm túc điều trị theo phác đồ của bác sĩ, gia đình tôi sẽ nhanh chóng vượt qua khó khăn này mà thôi. Dẫu gia đình tôi ở bên nhau, liệu tình thân có làm mỗi trái tim chúng tôi ấm áp, nhất là với cha. Nhưng buổi chiều hôm ấy, bầu trời vẫn loang lổ từng vệt màu cô tịch, vô thanh vô thức rút cạn sinh khí. Đó vẫn là một ngày thật buồn...

Và điều lo lắng tiếp theo cũng đã đến, gia đình tôi dần gặp khó khăn về tài chính. Chi phí điều trị của cha ngày càng cao.

Kể từ khi phát hiện bệnh, ông không thể nhận thêm công việc bên ngoài nữa, tất cả chỉ còn trông chờ vào những đồng trợ cấp bảo hiểm của cha và tiền lương giáo viên của mẹ khi ấy. Mẹ tôi vốn là người phụ nữ kiên cường, đôi bàn tay khô ráp thoăn thoắt hay làm, chịu thương chịu khó. Mờ sáng, khi Mặt trời còn chưa ló dạng, gà còn chưa cất tiếng gáy, bà đã cọc cạch lái con xe cub 79 cũ mèm sang tận Thủ Đức mua từng mớ rau rồi lại chạy về chợ Thị Nghè bán, đổi lấy vài ba tờ tiền lẻ nhàu nát mặn vị mồ hôi.

17 Mẹ tranh thủ những ngày các con lên viện chăm sóc cha để lật đật đi "dạy thêm, dạy nếm" kiếm đôi chút tiền vun vén gia đình. Nhưng suy cho cùng, người phụ nữ ấy dẫu có giỏi giang cách mấy cũng chẳng thể gồng mình lên mãi để gánh vác cả gia đình khó khăn: Chồng đương bệnh nặng, con cái còn ăn học tốn kém. Gia đình tôi khánh kiệt thực sự!

Nhiều ngày liền tôi giấu mình trong phòng, sợ rằng chẳng đủ mạnh mẽ để làm điểm tựa tinh thần cho mẹ như cha, hay "bình tĩnh" như cách mẹ thể hiện cho các con và nhất là chồng thấy. Tôi sợ phải bắt gặp đôi mắt hốc hác vì lo lắng, thiếu ngủ của mẹ, hay khuôn mặt xanh xao, gầy mòn và ánh mắt xót xa của cha dành cho mẹ, rồi lại chẳng kiểm soát được cảm xúc mà yếu đuối òa lên khóc nức nở hay điên cuồng trong bấn loạn.

Không thể để mình tiếp tục bất lực tới vô dụng, tôi tìm mọi cách kiếm tiền để phần nào xoay xở phụ giúp gia đình, hay chí ít không còn là gánh nặng của mẹ cha. Tự nhủ không thể làm đôi mắt bậc sinh thành thêm thâm quầng.

Nhờ mẹ giới thiệu, cộng thêm "tiếng lành" ngoan hiền, học giỏi mà thầy cô, bạn bè hay khen ngợi đồn gần xa; ngoài những giờ cắp sách tới giảng đường, tôi đi làm gia sư. Vốn là cậu sinh viên trường Đại học Bách khoa ấp ủ trong mình ước mơ trở thành người kỹ sư giỏi, giờ đây tôi lại được các cô cậu học trò gọi một cách thân thương, trân quý bằng danh từ thiêng liêng đến tột cùng – "thầy". Còn nhớ ngày đầu tiên đi dạy, khi được cậu học trò tinh nghịch gọi tiếng "Thầy ơi!" , tôi như chết lặng, ngỡ ngàng tới đê mê. Xen lẫn đó là cảm giác mà lần đầu tiên tôi nhận ra, ngoài trách nhiệm phụ giúp, đỡ đần gia đình, tôi còn mang trên mình trách nhiệm tuy gian khó nhưng lại vô cùng ngọt ngào của một "người thầy"!

18 – Sau bình minh là hoàNG hÔN Một buổi sáng mùa hạ ve kêu rả rích, dưới cái nóng hầm hập, thầy và hơn 20 trò vật lộn với bộ đề cương ôn thi đại học trong căn phòng chỉ vỏn vẹn 30m2. Bỗng đâu đó chưa thấy mặt đã nghe văng vẳng tiếng cười đùa.

"Sài Gòn có hai mùa, mùa nóng và mùa nóng... hết hồn phải không các em?! Ha ha ha…"

Đó là tiếng của Thành Nhân – cậu bạn thân từ thuở còn thả diều, bắn bi, mỗi sáng lại í ới gọi nhau đi học, sau này cùng tôi trở thành đôi bạn cùng tiến.

Tính Thành Nhân ham thích những điều mới lạ, nhanh chóng tiếp thu ngôn ngữ mới và đam mê tìm tòi những tiến bộ khoa học kỹ thuật, nên cậu thi vào ngành Công nghệ Thông tin.

Tôi thì ngay từ nhỏ đã luôn thắc mắc và tìm hiểu mọi quy luật để có thể làm mọi thứ một cách trật tự nhất, nên lớn lên tôi muốn có thể quản lý và vận hành công việc một cách có hệ thống. Vì vậy, tôi vào học ngành Kỹ thuật Hệ thống Công nghiệp. Đặc biệt, đây cũng là ngành học có sự giao thoa giữa kinh doanh và kỹ thuật, nên càng thích hợp, lý thú và gây phấn khích đối với chàng 19 trai ham áp dụng tư duy hệ thống vào kinh doanh như tôi. Tuy không chung ngành và tính tình có phần khá khác biệt, nhưng có lẽ vì cả hai luôn đam mê học tập, nghiên cứu và đều ấp ủ trong mình giấc mơ làm những điều lớn lao cho xã hội, nên chúng tôi dành tất cả sự khác biệt để bù đắp cho nhau, cùng nhau thi vào Đại học Bách khoa, cùng nhau trải qua những tháng ngày học tập nghiêm túc, chăm chỉ và tử tế.

"Lớp đông vậy sao ông không tách làm hai ca? Thế này làm sao học được!" – Thành Nhân nhíu mày hỏi.

"Tụi nhỏ cần ôn thi nhiều quá, mà tui cứ hết việc gia đình tới làm đề án, nấn ná mãi chẳng thu xếp được thêm ca nào nữa."

Tôi đáp.

"Hmm..." – Thành Nhân buông tiếng thở dài.