Phần 5

Nhắc đến môn Quản lý dự án tôi lại nhớ một chuyện khá vui. Môn này tôi vắng 90% số buổi học, chỉ ở nhà đọc tài liệu rồi lên lớp thi. Vậy mà điểm tổng kết lại rất cao. Khi biết điểm Tạ Minh Tuấn 45 thi của tôi, cô giáo lắc đầu nói "Impossible1". Thật ra không phải không đến lớp nghĩa là tôi không học, khi đó tôi đã có dự án khởi nghiệp kinh doanh thứ hai, nghĩa là bản thân mình cũng phải quản lý một dự án thật ngoài đời. Tôi đem kinh nghiệm của mình áp dụng vào việc trả lời các câu hỏi trong bài thi. Lý thuyết luôn được đúc kết từ thực tiễn. Cho nên những kinh nghiệm của tôi rất có giá trị, nó giúp tôi trả lời chuẩn xác các câu hỏi trong bài thi. Và bài thi của tôi hình như được điểm cao nhất nhì lớp.

Đó là kinh nghiệm thứ hai mà tôi muốn chia sẻ, để "Nỗ lực tối thiểu mang lại kết quả tối đa" thì ta cần phải triển khai song song để kiểm chứng hiệu quả càng sớm càng tốt. Sau này trong khởi nghiệp có khái niệm "Khởi nghiệp tinh gọn", khuyên các Startup vừa làm sản phẩm vừa bán hàng để kiểm chứng và điều chỉnh hướng đi kịp lúc, bằng cách cho ra một sản phẩm MVP (Minimum Viable Product – Sản phẩm khả dụng tối thiểu) thật nhanh, rồi cho thị trường dùng thử, ta sẽ dựa vào phản hồi từ thị trường để điều chỉnh sản phẩm cũng như định hướng lại mô hình kinh doanh của mình. Đi học cũng thế. Ở góc độ cá nhân, tôi khuyên bạn nên triển khai song song giữa việc học và việc làm.

Nếu không đi làm, bạn sẽ không biết kiến thức nào là đúng với thực tế, kiến thức nào là phù hợp với tài năng và đam mê của bạn, coi chừng bạn hết 4 năm học rồi mới nhận ra nó không phù hợp với mình. Cứ mỗi sinh viên lãng phí 4 năm thì 1 triệu sinh viên sẽ gây ra lãng phí như thế nào với đất nước? Nếu không đi học, bạn sẽ không có nền tảng áp dụng cho việc làm. Như vậy, tôi đi học để áp dụng cho việc làm. Và đi làm để kiểm chứng chéo kiến thức được học vào trong thực tế. Đó là lý do giải thích cho việc 1. Điều không thể (BTV)

46 Trước bình minh luôn là đêm tối tại sao là người ít đến lớp nhất, nhưng tôi được thầy cô đánh giá cao và giành điểm cao nhất lớp.

Đi làm song song với đi học cũng giúp tôi nhận ra mình nên tập trung vào 20% kiến thức nào trên lớp có liên quan đến "Vùng tỏa sáng" của mình. Để với 20% kiến thức đó lại tạo ra 80% kết quả công việc mà tôi gặt hái được. Đó cũng chính là Nguyên tắc Pareto 80/20 nổi tiếng, giúp bạn "làm ít mà được nhiều".

Vào thế kỷ XIX, Vilfredo Pareto, một nhà kinh tế học người Italia, đã phát hiện ra phần lớn diện tích đất đai và thu nhập được kiểm soát bởi một lượng nhỏ số người trong xã hội. Cụ thể hơn, 20% dân số kiểm soát đến 80% của cải và thu nhập.

Trong những phân tích và nghiên cứu tiếp theo, nhà kinh tế học huyền thoại này đã phát hiện ra rằng, nguyên tắc này không chỉ đúng trong nhiều quốc gia, giai đoạn lịch sử mà còn đúng với những gì xảy ra ngay trong khu vườn nhà ông ta. Ở đây, ông ta thấy được, chỉ 20% cây đậu Hà Lan ông trồng đã cho ra đến 80% hạt đậu mà ông thu hoạch được.

Từ khi quy luật này ra đời, nhiều nhà nghiên cứu khác đã phát biểu tương tự như: 20% tội phạm là nguyên nhân của 80% các vụ phạm tội; 20% số người lưu thông tạo ra 80% các vụ tai nạn, 20% tuyến đường chiếm 80% lưu lượng xe cộ hằng ngày, 20% những lỗi về hàng hóa làm nảy sinh 80% các vấn đề rắc rối.

Thường gặp nhất chúng ta vẫn nghe nói rằng, 20% khách hàng tạo ra 80% lợi nhuận cho một doanh nghiệp.

20% việc chúng ta làm tạo ra 80% kết quả, nhưng 80% công việc còn lại chỉ tạo được 20% kết quả cuối cùng mà thôi.

Chúng ta đang phí phạm 80% thời gian của mình vào những việc kém hiệu quả. Vậy lời khuyên là, thay vì cật lực theo đuổi Tạ Minh Tuấn 47 tất cả các cơ hội sẵn có, chúng ta hãy bình tĩnh hơn và tập trung định hướng vào những mục tiêu có giá trị nhất dựa trên quy luật 80/20.

Sở dĩ đi làm song song với đi học sẽ giúp bạn bớt mông lung hơn vì bạn đã có trải nghiệm thực tế, sẽ dễ dàng hơn trong việc nhận ra đâu là 20% kiến thức giúp tạo ra 80% kết quả của đời mình. Từ đó bạn sẽ tập trung hơn và có sự "gia tốc" hiệu quả hơn trong 4 năm đại học để đại học không còn là… học đại.

Thực tế là khi đã học say mê và nắm vững các môn chuyên ngành, tôi chỉ tập trung vào 20% những môn học mình cần đến.

Và dù có rất nhiều môn đại cương tôi còn chưa hoàn thành trong 3 kỳ đầu, tôi đã quyết định mình chỉ cần học để có kiến thức chuyên ngành, và tôi không cần dùng đến tấm bằng Đại học Bách Khoa. Tôi đưa ra một lựa chọn khá quan trọng: Tôi sẽ học đa số các môn chuyên ngành, rồi tập trung vào khởi nghiệp kinh doanh, vào "trường đời", và quyết định không lãng phí thêm thời gian cũng như tiền bạc vào việc "trả nợ" các môn đại cương điều mà tôi cho là không cần thiết.

Đó là một quyết định đòi hỏi nhiều dũng khí. Thật ra, tôi cũng hoang mang đến mức phải lên trường để tìm cách được học tiếp. Nhưng cuối cùng tôi quyết định dũng cảm buông bỏ những gì không cần thiết. Tôi muốn nhấn mạnh rằng đây là quyết định của cá nhân tôi và nó không phải là một bài học điển hình cho các bạn trẻ. Tôi rất lo lắng nếu có bạn trẻ nào đọc đến đây và tự suy diễn rằng "muốn thành công hay muốn giàu có thì cứ bỏ học đại học". Chẳng có bằng chứng nào cho việc này cả! Cứ một tấm gương thành công đã từng bỏ dở chương trình đại học thì có thể liệt kê ra 10 tấm gương thành công có bằng 48 Trước bình minh luôn là đêm tối đại học. Chúng ta không nên lấy những cái "cá biệt" ra để làm chuẩn mực cho cả xã hội. Với tôi, như đã chia sẻ trong phần trước, việc học vẫn cực kỳ quan trọng, là con đường giúp nhiều người thoát nghèo, xóa bỏ mặc cảm và vươn đến thành công.

Học hành là con đường cho rất nhiều người thiếu điều kiện hơn cả tôi. Tấm bằng đại học dù ngày càng kém giá trị so với trước nhưng nó vẫn là một "vũ khí" thêm vào cho hành trang của chúng ta, nên có vẫn hơn không. Quyết định nghỉ học của tôi là một quyết định được cân nhắc kỹ, nó dựa trên các lý do: Tôi đã học tốt và thu lượm hết "tinh hoa" của chuyên ngành mình đã chọn + việc học thêm các môn đại cương là không cần thiết với tôi + tôi không có ý định dùng bằng kỹ sư để tìm việc sau này, tôi học để lấy kiến thức chứ không phải lấy bằng + tôi muốn dũng cảm buông bỏ và tung cánh bay lượn trên bầu trời cao + khi đó tôi đang khởi nghiệp, công ty vừa gọi vốn thành công và tôi cần tập trung cho giấc mơ của mình + tôi có cảm giác "nếu không làm thì không thể sống nổi" nên tôi quyết định lắng nghe tiếng gọi từ bên trong mình.

Tóm lại, nguyên tắc "Nỗ lực tối thiểu mang lại kết quả tối đa" mà tôi muốn chia sẻ ở đây bao gồm 2 phần: (1) Khám phá "Vùng tỏa sáng" của bản thân để chủ động định hướng cuộc đời và đưa ra những lựa chọn phù hợp.

(2) Thực hiện song song hai việc để kiểm chứng chéo càng sớm càng tốt, cụ thể là khi còn là sinh viên thì nên vừa đi học vừa đi làm, dựa theo nguyên lý 80/20 để tìm ra đâu là 20% phạm vi mình cần tập trung sức lực vào vì nó sẽ tạo ra 80% kết quả cho cuộc đời mình.

Tạ Minh Tuấn 49 Nhờ áp dụng nguyên tắc này mà tôi có những thành công trong việc học tập lẫn trong công việc. "Nỗ lực tối thiểu mang lại kết quả tối đa" không có nghĩa là bạn lười nhác, không có nghĩa là bạn không làm hết sức. Mà trái lại, bạn vẫn phải hết mình trong mọi việc, trong từng hơi thở. Chỉ có điều, hãy để "sự hết mình" của bạn được định hướng thật tốt bằng nguyên tắc này, để bạn có thể tạo ra thật nhiều giá trị cho bản thân, cũng như cho xã hội, trong cuộc sống rất ngắn ngủi này!

"Con đường ngàn dặm bắt đầu bằng một bước chân. Song bước chân này cũng phải hướng đến mục tiêu, chứ cứ bước lung tung thì cũng lạc!" – TMT Hãy khởi nghiệp một cách "hồn nhiên"

Có lần, khi trả lời phỏng vấn một tờ báo giấy uy tín, có số lượng phát hành đứng thứ hai cả nước, tôi trải lòng về lý do khởi nghiệp của mình: "Đó là vì tôi hay đọc những cuốn sách khởi nghiệp, về tấm gương của những doanh nhân đã đóng góp cho sự phát triển của thế giới này, và nó đã thổi vào tôi niềm đam mê cháy bỏng làm kinh doanh, cho dù là bất cứ lĩnh vực gì. Tôi muốn cho mình một cơ hội, để ít nhất một lần trong đời được thỏa thích vẫy vùng, được thử sức ở ngoài vùng an toàn và được tung bay bằng đôi cánh tự do dưới bầu trời xanh rộng lớn." (Bài "Tôi khởi nghiệp" – báo Thanh Niên số ra ngày 9. 1. 2017).

Tôi muốn cho mình một cơ hội, để ít nhất một lần trong đời được thỏa thích vẫy vùng, được thử sức ở ngoài vùng an toàn và được tung bay bằng đôi cánh tự do dưới bầu trời xanh rộng lớn.

52 Trước bình minh luôn là đêm tối Ngày thi vào trường Đại học Bách Khoa, với tôi hai tiếng "kỹ sư" rất thiêng liêng. Khi ấy tôi chưa hề có suy nghĩ mình sẽ làm doanh nhân. Có lẽ do những cuốn sách tôi đọc, những người bạn tôi chơi, những người thầy tôi gặp, và cũng là một cơ duyên nữa, đã "đưa đẩy" tôi bước chân vào thế giới kinh doanh đầy phức tạp, song cũng vô cùng thú vị!

Tôi đã thay đổi quan điểm của mình. Bây giờ nhìn lại, tôi nhận thấy cho dù làm kỹ sư hay doanh nhân thì điểm chung là đều phải sáng tạo ra những giá trị mới để phụng sự cộng đồng.

Nói theo quan điểm của tôi, kinh doanh chính là kiến tạo nên một thế giới mới tốt đẹp hơn. Doanh nhân chính là người có trách nhiệm thực hiện việc đó. Nên doanh nhân cũng là một "nghề". Hơn nữa còn là một nghề rất quan trọng và cũng rất cao cả. "Nhân" trong "doanh nhân" có nghĩa là "người". Nó rất khác cách gọi "con buôn", khi "con" với "thằng" hàm ý thiếu tôn trọng.

Cho dù làm kỹ sư hay doanh nhân thì điểm chung là đều phải sáng tạo ra những giá trị mới để phụng sự cộng đồng. Kinh doanh chính là kiến tạo nên một thế giới mới tốt đẹp hơn.

Doanh nhân chính là người có trách nhiệm thực hiện việc đó.

Nên doanh nhân cũng là một "nghề". Hơn nữa còn là một nghề rất quan trọng và cũng rất cao cả.

Nếu chỉ mua đi bán lại, ăn lời khúc giữa thì đó chưa phải "tinh thần doanh nhân", mà thiên về "tinh thần con buôn".

Con buôn thì cứ có lời là bán. Còn doanh nhân, bên cạnh chuyện bán buôn, còn phải có một hệ thống kinh doanh, thậm chí phải sáng tạo ra một giá trị mới nào đó trong mô hình kinh Tạ Minh Tuấn 53 doanh của mình. Tinh thần con buôn là tinh thần vì cái lợi, cứ có lợi là làm, giống như mang hàng hóa đến bán ở một cái chợ, ở cái chợ thì không có sản phẩm nào được sáng tạo ra cả. Tinh thần con buôn khiến nhiều bạn trẻ thấy người khác mở hàng trà chanh chém gió để kinh doanh thì mình cũng mở trà chanh chém gió. Được đôi bữa, thấy người ta mở sạp bán phô mai que và kiếm được tiền thì mình cũng lại chuyển sang bán phô mai que. Thêm dăm bữa nữa, lại thấy xu hướng bây giờ thiên hạ chuyển sang bún đậu mắm tôm thì mình cũng bắt chước làm theo, vay tiền mở quán bún đậu, rồi cũng sớm dẹp tiệm.

Tại sao qua các đợt khủng hoảng kinh tế, những doanh nhân không có nội lực thực sự, thiếu năng lực, thiếu nền tảng kỹ năng, thiếu hệ thống quản trị, không có hệ thống kinh doanh vững vàng, mà chỉ kinh doanh dựa trên quan hệ, nhậu nhẹt để lấy được hợp đồng,… sẽ là những người đầu tiên bị phá sản hoặc phải giải thể doanh nghiệp? Là vì doanh nghiệp cũng như một cái cây. Gốc rễ của cái cây chính là nội lực thực sự của doanh nhân.

Nếu cái cây mà gốc rễ không vững chắc và bám thật sâu vào lòng đất thì khi cơn bão đến, đó sẽ là cái cây đầu tiên bị "bật rễ" và là cái cây chết trước! Nên khủng hoảng cũng giống như một cơn bão, mặt tích cực của nó là giúp loại bỏ những doanh nghiệp yếu ớt, những doanh nghiệp chỉ kinh doanh dựa trên mối quan hệ, những "doanh nhân" theo kiểu "trọc phú", những "con buôn"

không có lợi thế cạnh tranh bền vững. Nếu xã hội chúng ta muốn phát triển và đuổi kịp các nước tiên tiến, chúng ta không thể cứ mãi kiếm lời bằng tinh thần con buôn, chúng ta cần phát triển tinh thần doanh nhân!

54 Trước bình minh luôn là đêm tối Nếu xã hội chúng ta muốn phát triển và đuổi kịp các nước tiên tiến, chúng ta không thể cứ mãi kiếm lời bằng tinh thần con buôn, chúng ta cần phát triển tinh thần doanh nhân!

Cho nên, "doanh nhân" là một từ ngắn gọn nhưng trách nhiệm khi mang trên mình "danh xưng" đó thật không đơn giản!

Mỗi doanh nhân cần phải nhận thức rõ điều này, để hiểu nghĩa vụ của mình đối với xã hội, với đất nước, thậm chí rộng hơn, với cả nhân loại là gì? Tại sao lại không hướng đến một cái gì đó cao cả hơn?

Tôi còn nhớ giai đoạn mình mới khởi nghiệp, những cuốn sách tôi chọn đọc chưa phải là sách kinh doanh. Có thể kể tên một vài cuốn sách như Dám thất bại1, Đời thay đổi khi chúng ta thay đổi2… Đó là những cuốn sách rèn tư duy, xây dựng thái độ sống. Bởi vì tôi quan niệm trước khi lao vào học những chiêu thức, mẹo mực kinh doanh thì chúng ta cần xây dựng cho mình một nền tảng thật vững chắc. Thái độ và tư duy chính là nền tảng đó. Không được xem thường điều này. Một tòa nhà 1. Cuốn sách của Billi PS Lam, đã xuất bản tại Việt Nam, kể về những câu chuyện thật và những thất bại trong hành trình tìm kiếm thành công của chính tác giả.