Phần 3

Sau này tôi có một thói quen là không bao giờ phán xét ước mơ của người khác. Khi nghe ai đó nói về ước mơ của họ, tôi không vội góp ý, phê bình, vội chê chỗ này thiếu thực tế, chỗ kia mơ mộng quá. Tôi không làm những điều đó. Vì tôi không phải là họ, tôi chưa hiểu được họ đã trải qua những gì và điều gì trong quá khứ đã tạo nên con người họ ngày hôm nay, tôi khó có thể dùng những chuẩn mực cá nhân của mình để phán xét giấc mơ của họ. Tôi chỉ có thể cổ vũ, rồi sau đó phải rất tinh tế dùng kinh nghiệm của mình góp ý thật chân thành cho những ước mơ, để chúng trở nên mạnh mẽ hơn. Tôi trân trọng từng mơ ước giống như cách tôi cẩn thận viết ra từng ước mơ, nắn nót từng chữ cái, khi gửi gắm chúng lên Bức Tường Than Khóc vậy! Đừng vội phán xét, ước mơ hoàn toàn có thể thay đổi. Không phải ai hồi nhỏ ước mơ trở thành bác sĩ sau này cũng làm bác sĩ. Cậu bạn tôi viết ra ước mơ hồi nhỏ là làm trùm buôn ma túy không có nghĩa là lớn lên cậu ấy nhất định sẽ là người xấu. Đạo đức là một khái niệm không đơn giản như một nút gạt từ On sang Off và ngược lại, không phải chỉ là "Có đạo đức" hay "Vô đạo đức". Chúng ta cần phải rất cẩn thận mỗi khi phán xét người khác!

26 Trước bình minh luôn là đêm tối Cô giáo đã không hề phán xét giấc mơ của tôi thật viển vông mà trái lại, cô đã giúp tôi nuôi dưỡng nó, tiếp thêm năng lượng cho nó, để nó vẫn "sống" sau ngần ấy năm. Nên sau này, cũng như cô, tôi trân trọng mọi ước mơ hướng thiện, hướng thượng.

Cô giáo đã đọc bài văn của tôi cho cả lớp nghe với mong muốn cả lớp cùng học được một điều gì đó. Nay tôi cũng mạn phép chia sẻ câu chuyện này với bạn để lan tỏa thêm những suy nghĩ thiện lành trong cuộc sống này. Trong cuộc sống, tôi đã trải qua nhiều nỗi đau và đã nếm trải thực tế từ rất sớm. Nhưng sau tất cả tôi vẫn tiếp tục mơ ước, tiếp tục nắm giữ lý tưởng của mình. Vì tôi biết, khi hướng đến hình tròn cho dù mình không thể tròn hoàn hảo, song mình được bầu bầu vậy cũng tốt rồi!

Sống lý tưởng chứ không ảo tưởng là như vậy! Lý tưởng cao đẹp đi đôi với hành động thực tiễn. Đầu mơ xa, chân đạp đất! Tôi vẫn nắm lấy lý tưởng của mình và sống với nó mỗi ngày. Tôi vẫn tiếp tục mơ những giấc mơ lớn và truyền cảm hứng cho người khác theo đuổi ước mơ của họ. Hãy tiếp tục ước mơ! Hãy tiếp tục đam mê! Hãy tiếp tục hành động! Hãy trở thành một con người của lý tưởng, lý tưởng nhưng không ảo tưởng!

Khi về lại Việt Nam, tôi quyết định góp phần làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn, hòa bình hơn, tôi lập ra sứ mệnh của mình cho người Việt: "Make Vietnam A Better Place To Live" – "Làm cho Việt Nam trở thành một nơi đáng sống hơn". Sứ mệnh đó bắt đầu bằng việc Truyền cảm hứng (Inspiring), Giáo dục (Educating) và Trao quyền (Empowering) cho những nhà lãnh đạo, doanh nhân, giới trẻ để chính họ có thể tạo ra tác động xã hội tích cực (Social impacts) cho cộng đồng địa phương của họ (Local communities), trên cả ba phương diện: Trí lực (Giáo dục), Thể lực (Sức khỏe), Tâm lực (Từ thiện, tu tập). Đó là cách để chúng ta cùng nhau thay đổi thế giới này!

Tạ Minh Tuấn 27 Bạn biết không, trong số những "tờ giấy ước mơ" mà tôi viết cho mọi người rồi nhét vào Bức Tường Than Khóc, có ước mơ của một chị. Chị này bị bệnh nặng về cột sống, đã chạy chữa nhiều nơi nhưng không khỏi. Chị ấy ước cho bệnh của mình có chuyển biến tốt. Sau khi nghe tin mảnh giấy ghi ước mơ của mình đã nằm trong Bức Tường Than Khóc của Jerusalem, chị rất vui. Chị như được tiếp thêm niềm tin và có thêm hy vọng nên không ngừng nỗ lực tập luyện. Nghe đâu, bây giờ tình trạng sức khỏe của chị đã được cải thiện rất nhiều rồi.

"Giúp đỡ người khác thực hiện giấc mơ là cách tốt nhất để hiện thực hóa giấc mơ của chính mình!" – TMT Lời khen tặng có sức mạnh làm thay đổi thế giới này Bạn có nhớ được ngày đầu tiên đi học của mình?

Nghe mẹ kể lại thì ngày đầu tiên đi học của tôi tốt đẹp lắm. Đó là buổi ban mai, từng vạt nắng lung linh nhảy múa trên đường, những cơn gió nhẹ khiến lòng người phơi phới, không khí trong lành và những bông hoa thì khoe sắc ngát hương ven đường. Lúc ấy Sài Gòn đẹp đến lạ, và con đường đến trường cũng nhuốm màu kỳ diệu.

Ngôi trường đầu tiên của tôi là trường Mầm non Sơn Ca 14 ở gần nhà. Mẹ bồng tôi suốt con đường đến trường. Đến cổng trường gặp cô giáo, cô nói với mẹ rằng "Chị hãy để cháu tự đi, trong lúc cháu đi thì nắm lấy tay cháu, chị đừng bồng cháu như vậy". Mẹ mỉm cười đồng ý, rồi cúi xuống động viên tôi. Cô giáo cũng khuyến khích tôi rất nhiều.

Hôm đó tôi ở trường cả ngày nhưng không khóc. Cô và mẹ khen ngợi tôi nhiều hơn. Chỉ một thời gian ngắn sau, tôi đã rất thích đi học. Những hôm bị bệnh không đi học được, nhớ trường nhớ lớp và ham học, tôi vẫn đòi ba cho đến trường, bắt mẹ chở đi học. Rõ là không thể. Tôi giận. Giận vì… không được đi học. Sao mà hồi nhỏ tôi lại thích đi học thế không biết!

30 Trước bình minh luôn là đêm tối Lên cấp I, tôi học trường Tiểu học Nguyễn Đình Chính. Từ sau khi được cô giáo khen ngợi về bài văn hay nhất lớp mà tôi đã kể ở chương trước, tôi học giỏi hơn hẳn, có mặt trong đội tuyển thi học sinh giỏi cấp thành phố, và tên tôi luôn nằm trong nhóm dẫn đầu lớp.

Lên cấp II, trường Trung học cơ sở Colette chào đón tôi bằng tất cả sự sôi động, song tôi khởi đầu khá chậm chạp. Bước ngoặt làm thay đổi mọi thứ nằm ở tiết trả bài đầu tiên của môn Sử. Cô gọi tôi lên trả bài đầu giờ. Tôi đã làm tốt. Cô khen tôi giỏi và cho tôi điểm 10 đầu tiên. Lời khen của cô và điểm 10 đầu tiên đó đã truyền cho tôi một động lực khổng lồ. Động lực đó lớn đến nỗi học kỳ ấy tôi đứng nhất lớp! Đó là lần đầu tiên trong đời tôi đạt hạng nhất, dù lớp 6/1 mà tôi học là lớp giỏi nhất nhì của toàn khối. Lời khen của cô tiếp cho tôi một nguồn năng lượng, để tôi không chỉ học chăm hơn, mà còn hăng say hơn và bắt đầu có những đam mê. Nên tôi trở thành học sinh nổi bật trong trường.

Không chỉ học giỏi mà tôi còn khá năng nổ, sáng tạo trong các hoạt động của lớp. Trong giờ học bán trú, tôi "đầu têu" chế ra trò chơi đánh golf trong lớp, lấy giấy cuốn lại làm bóng golf, lấy thước làm gậy golf, biến lớp học thành sân golf, tạo ra các chướng ngại vật, lỗ bóng, đánh tính điểm như... golf thủ chuyên nghiệp.

Để tăng độ khó, chỉ cần liên kết các lớp học khác nhau lại thành một sân golf liên hoàn. Tụi bạn thích mê và thường xuyên tổ chức "giải đấu" vào cuối giờ chiều. Tôi dẫn đầu trong nhiều hoạt động của lớp. Bây giờ nhìn lại, tôi thấy lời khen trong tiết học môn Sử quả thật là một điều kỳ diệu!

Tôi hiểu rằng với hệ thống giáo dục hiện nay của nước mình, thì việc một đứa trẻ học giỏi trong trường không có gì đảm bảo Tạ Minh Tuấn 31 cho thành công sau này của đứa trẻ đó. Vì vậy, nếu con bạn học không giỏi thì cũng đừng quá buồn. Đó là quan điểm cá nhân của tôi. Song với những môi trường giáo dục tốt, nếu học giỏi được thì tại sao không? Điều quan trọng là rèn thái độ, cân bằng giữa kiến thức với kỹ năng, trang bị cho mình sự hiểu biết về thế giới này, và hòa mình với thiên nhiên. Nếu một hệ thống giáo dục giúp con người phát triển được như vậy thì thật lý tưởng, không thì chí ít cũng hãy khai thác nét riêng biệt của mỗi cá nhân, để mỗi người tự do khám phá tiềm năng, trở thành con người tốt nhất họ có thể, chứ đừng "đúc khuôn" ai cũng như ai.

Điều quan trọng là giúp cho mỗi người trở thành con người tuyệt vời nhất họ có thể trở thành. Mỗi lần nghĩ về điều này, tôi lại nhớ đến cách mà những lời khen đã thay đổi cuộc đời mình. Nên trong chương trình đào tạo X-Startup (https://yup.

edu. vn/x-startup) sau này của YUP Education, chúng tôi huấn luyện cả… kỹ thuật khen. Khen cũng phải đúng cách, nói theo đạo Phật là phải "đúng Pháp". Nguyên liệu quan trọng nhất của mọi giao tiếp phải là lòng chân thành. Khi học một cái gì mới, nó thường chỉ là kỹ thuật. Nếu áp dụng kỹ thuật thuần thục, hiệu quả và theo đúng tình huống thì nó trở thành kỹ năng. Còn rèn được kỹ năng ở mức độ cao nhất thì nó trở thành nghệ thuật rồi.

Song mọi thứ bắt đầu từ kỹ thuật. Vì là kỹ thuật nên có công thức, quy trình, hướng dẫn cụ thể cho lời khen. Nhưng dù kỹ thuật thì nó cũng không hề vô cảm, vì vẫn phải dựa trên nền tảng là Quan tâm, Chân thành và Chính trực.

32 Trước bình minh luôn là đêm tối Nguyên liệu quan trọng nhất của mọi giao tiếp phải là lòng chân thành.

X-Startup là chương trình đào tạo về khởi nghiệp kinh doanh được cộng đồng đánh giá cao. Bởi lẽ YUP Education là đơn vị đầu tiên làm về đào tạo khởi nghiệp ở Việt Nam. Nên YUP có công nghệ đào tạo tiên phong, không ngừng nâng cấp.

Công nghệ đào tạo của YUP không phải dạng "bơm vá tinh thần"

mà tập trung vào sự chuyển hóa thật sự từ bên trong của mỗi người. Nó được đánh giá rất tốt về chất lượng nội dung. Nó không chú trọng "quăng" ra quá nhiều kiến thức cho người học, vì YUP quan niệm kiến thức là thứ có thể dễ dàng tìm thấy khi đọc sách, hoặc với sự phát triển của công nghệ thì dễ dàng tìm kiếm được trên… Google. Vì vậy, lý do người học đến lớp không nên chỉ để tiếp nhận kiến thức. Đó là một sự lãng phí và theo quan điểm của YUP là không hề hiệu quả. Lý do người học đến lớp là để có một môi trường, nơi họ tương tác với giảng viên cũng như những học viên khác trong lớp, từ đó đạt được sự thay đổi cũng như chuyển hóa từ bên trong. Nên thay vì ôm vào người một đống lý thuyết mà không dùng được thì YUP hướng dẫn học viên của mình cách chuyển hóa bản thân để làm sao sau khi kết thúc chương trình đào tạo, họ bước ra khỏi căn phòng như một… doanh nhân khởi nghiệp, với những phẩm chất, hệ giá trị, niềm tin, năng lực của một doanh nhân khởi nghiệp. Khi họ là một doanh nhân khởi nghiệp "từ bên trong" thì sau đó họ sẽ dễ dàng tiếp thu và sử dụng những lý thuyết, kiến thức dành cho Entrepreneur, chứ không phải là ngược lại.

Tạ Minh Tuấn 33 Mỗi khi chương trình X-Startup giảng cho học viên bày tỏ sự khen ngợi sao cho đúng thì không gian phòng đào tạo lại ngập tràn một nguồn năng lượng mạnh mẽ, tỉnh thức và yêu thương.

Có học viên là giám đốc một công ty lớn thuộc nhà nước chia sẻ rằng, giá mà anh ấy hiểu được sức mạnh của lời khen sớm hơn thì đã có thể tạo ra, duy trì nguồn năng lượng tương tự trong văn hóa của tổ chức mà anh ấy đang điều hành. Một học viên khác là phó phòng một sở ban ngành ở một tỉnh nọ thì tâm sự cả cuộc đời cô ấy chỉ mong được nghe những lời khen từ tận đáy lòng như thế, và giờ cô ấy đã toại nguyện rồi. Một học viên khác là quản lý một tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam thì nói rằng những lời khen thật đơn giản nhưng có sức mạnh đến không ngờ. Một bạn sinh viên đang khởi nghiệp một công ty công nghệ nói rằng có những điều mà đến hôm nay bạn ấy mới được nghe và khám phá sâu hơn về mình, trước đây chưa từng có ai nói cho bạn ấy biết!

Rất nhiều thành phần khác nhau đi học chương trình đào tạo X-Startup của YUP vì dù là sinh viên hay quản lý MNC (Multi National Corporation – Tập đoàn đa quốc gia) thì "Level khởi nghiệp" của họ vẫn đang ở xuất phát điểm gần như nhau.

Bạn có ngạc nhiên về điều này không? Thậm chí một số tư duy khi làm ở công ty lớn còn gây nguy hiểm cho giai đoạn khởi nghiệp, nên nhiều học viên còn phải học cách "quên đi để học lại". Họ đều có một niềm hân hoan và năng lượng để thay đổi sau khi đón nhận những lời khen!

Chúng ta có thể khen những đặc điểm hiển hiện của người khác, và còn hơn thế nữa, ở một sự tỉnh thức rất cao, chúng ta còn có thể khen những ưu điểm tiềm ẩn nơi người khác. Những ưu điểm đó giống như những "viên ngọc" đang chờ mài giũa, nó 34 Trước bình minh luôn là đêm tối chưa bộc lộ ra rõ ràng và ta có thể giúp người khác nhận ra nó.

Đó là mình đang nhìn người khác "More than they are now" – Mình nhìn nhận con người của họ tích cực và tốt đẹp hơn cả con người hiện nay của họ. Vì mình tin tưởng vào sự phát triển của họ. Chính niềm tin đó của mình lại là chất xúc tác giúp họ thật sự phát triển. Đạo Phật dạy con người ta chắp tay vái lạy lẫn nhau, không phải vì sợ hãi hay sùng bái, mà cái lạy đó là "Lạy vị Phật đang ở ngay bên trong người đối diện", "Lạy cái Phật tính tiềm tàng của người đối diện mà nếu người đó nhận ra, giác ngộ và đi con đường chuyển hóa thì sẽ thành Phật". Nên Đạo Phật cũng vậy, nhìn mỗi người đều như một vị Phật dù hiện tại người đó chưa là Phật, cũng giống như "See them more than they are now" vậy.

Khi đó, lời khen đúng cách, với "hạt nhân" là lòng chân thành, giống như một "công cụ" giúp cho người khác hoàn thiện hơn, giúp cho thế giới tốt đẹp hơn, giúp cho ánh sáng nhiệm mầu của yêu thương thắp sáng người đối diện và xã hội này. Nên biết cách khen là điều rất quan trọng.

Biết khen đã đành, song cũng phải biết cách đón nhận lời khen nữa. Khi được khen, nhiều người hay tỏ ra quá khiêm tốn.

Đôi khi khiêm tốn quá lại thành giả tạo, như ông bà đã nói "Một lần khiêm tốn bằng bốn lần tự kiêu". Có khi người được khen lại quá đa nghi, cứ cho rằng người khen mình "chắc là có âm mưu gì đây". Chuyện đó không phải là không có. Nhưng bạn biết không, bên trong mình có cái gì thì mình nhìn thấy cái đó ở người khác. Người tu hành có Phật tính bên trong nên họ chắp tay vái lạy khi gặp bạn vì họ cũng nhìn thấy Phật tính bên trong bạn. Nếu bạn hẹp hòi, bạn rất dễ ghét bỏ người hẹp hòi… giống như bạn. Vì chúng ta ghét cái đặc điểm nhìn thấy ở người khác mà đặc điểm cũng có ở ta, nên ta ghét là ghét cái khuyết điểm của mình