Phần 2

Nếu bạn, người đang cầm cuốn sách này trên tay, là một người trẻ thì lời gửi gắm đầu tiên của tôi là: Hãy cố học cho tử tế!

Với những người nghèo khó thì học hành là một con đường để vươn lên, và điều này đã được kiểm chứng. Thời đại con người đã sản xuất ra những chiếc xe hơi hiện đại, phóng tàu vũ trụ, phát triển trí tuệ nhân tạo, chẳng mấy chốc mà trí năng vượt qua cả những bộ óc lớn nhất, thì chìa khóa sống còn là phải có tri thức, phải có trải nghiệm. Với những người chưa thực sự nhận ra sức mạnh của giáo dục mà đã đạt được thành công, có lẽ họ sẽ còn thành công vang dội hơn nhiều lắm nếu may mắn nhận ra ý nghĩa của việc học hành, và họ sẽ góp phần nhiều hơn cho sự thay đổi của xã hội so với những gì đã làm được. Mỗi người chúng ta đều phải học, theo kiểu này hay kiểu khác, có như thế nhận thức nói chung mới dần thay đổi. Thực tế, có rất nhiều người không phải là người xấu nhưng chỉ vì chưa có sự học – chưa học để có Tạ Minh Tuấn 17 một nhận thức mới – nên vẫn có những hành động gây hại đến người khác, đến chính mình, gây hại cho tự nhiên, xã hội, thậm chí là gây hại cho cả hành tinh này.

Và người trẻ, sau này, dù bạn có thành công thì cũng đừng tự hào "Tự tay tôi làm nên tất cả" dù cho điều đó có vẻ đúng đắn đến đâu. Hãy học cách biết ơn, thực hành lòng biết ơn từ những gì nhỏ nhất trong cuộc sống, mà trước hết là biết ơn cha mẹ!

Hãy học cách biết ơn, thực hành lòng biết ơn từ những gì nhỏ nhất trong cuộc sống.

Câu chuyện của bà nội tôi, người thuộc tầng lớp bần cố nông nhưng nuôi dạy ba tôi và các bác ăn học thành tài là minh chứng rõ rệt cho câu nói của Fukuzawa Yukichi: "Trời không sinh ra người đứng trên người. Trời không sinh ra người đứng dưới người. Tất cả, là do sự học mà ra".

Sự vươn lên của ba tôi từ một gia đình nông dân nghèo là bài học lớn cho tôi về sự học. Ba không trực tiếp dạy tôi nhiều nhưng những lời ông nói, những hành động, tấm gương đó luôn soi sáng con đường tôi đi và trao cho tôi nhiều bài học ý nghĩa.

Tôi còn nhớ sau này trong đám cưới của tôi, khi ba tôi phát biểu với tư cách thân phụ chú rể, nhiều người bạn của tôi đã trầm trồ rằng những lời ông nói rất "súc tích, chân thành và tình cảm".

Nhưng trừ những người trong gia đình ra thì không ai biết rằng khi đó ông đang bị chứng bệnh sốt xuất huyết hành hạ. Vậy mà ông bỏ viện về, xuất hiện đầy phong độ giữa buổi lễ và khiến mọi người hết sức bất ngờ. Khi lễ cưới kết thúc cũng là lúc ông 18 Trước bình minh luôn là đêm tối phải nhập viện trở lại và tiếp tục đối diện với thời kỳ nguy hiểm của căn bệnh.

Ông luôn là một người cha đầy trách nhiệm. Và nếu có thể được sinh ra lần nữa, tôi vẫn ước mong mình vẫn là con của ba mẹ tôi.

Ba tôi chính là "căn nguyên" truyền khát vọng khiến tôi khởi nghiệp kinh doanh, và nếu tôi không khởi nghiệp, có thể tôi sẽ là một con người hoàn toàn khác.

Có một câu nói của ông mà tôi luôn nhớ từ khi còn nhỏ.

Chuyện là, hồi nhỏ tôi hay sợ ma, thấy vậy ba nói với tôi: "Nếu mình sống tốt, sống quân tử thì con vẫn tôn trọng, nhưng không cần phải sợ cả quỷ, thần". Có lẽ vì vậy nên dù không hỗ trợ con cái bất cứ điều gì về phương diện tài chính, mối quan hệ nhưng "vốn liếng" lớn nhất mà tôi và các anh chị nhận được từ ba là cách sống. Tôi cũng phải rèn luyện thật nhiều mới có thể làm theo được điều đơn giản mà ba nói ở trên. Như lời của người chị họ đã từng nói với tôi: "Hồi đó ba em nuôi chị. Về đạo đức ba em là số 1!" Còn mẹ, chính những gì mẹ đã trải qua trong cuộc đời và cách mẹ sinh ra tôi đã dạy tôi những bài học quan trọng về lòng kiên trì, về chân lý Trước bình minh luôn là đêm tối. Cả ba và mẹ đều có những ảnh hưởng tích cực đến cuộc đời tôi.

Khi nhận giải thưởng "Doanh nhân của năm 2016" trong danh sách "Người đàn ông của năm" (ở hạng mục Doanh nhân tôi là đại diện duy nhất) tạp chí Đàn Ông có hỏi tôi một câu hỏi: "Ai là người truyền cảm hứng nhiều nhất cho cuộc đời anh?" – chẳng ngần ngại, tôi liền trả lời: "Chính cha mẹ tôi, họ cũng là những người thầy vĩ đại nhất!"

Tạ Minh Tuấn 19 "Chính cuộc đời bạn là bài học quan trọng nhất cho con cái bạn sau này." – TMT Hãy là một con người của lý tưởng, lý tưởng nhưng không ảo tưởng Thời cấp I, tôi và lũ bạn trong lớp được cô giáo giao cho một bài tập làm văn ngay tại lớp. Tôi còn nhớ đề bài đơn giản và ngắn gọn là: "Em hãy kể về ước mơ của em trong một câu".

Chỉ nhiêu đó thôi nhưng tôi thấy lũ bạn đứa thì gãi tai, đứa thì ngồi cắn móng tay, đứa thì ngậm bút... Sau này tôi hiểu là vào lúc đó quả thật cả đám chúng tôi nào đã định hình được đâu là ước mơ của mình. Và thậm chí, dù có ước mơ đi nữa thì nó vẫn có thể biến đổi theo thời gian! Với một học sinh lớp 3 mà nói thì mọi thứ còn đang dừng lại ở mức độ "thấy nó hay hay", "có vẻ thích", "người ta sao mình vậy", chứ chưa định hình được rõ nét ước mơ và khát vọng của đời mình là gì.

Nhìn cả lớp một lượt, xong rồi tôi cũng phải tập trung cho bài làm của mình, thời gian đang cạn dần… Nghĩ ngợi một hồi, tôi nhớ ra có một điều mình đã đọc được đâu đó trong một bộ truyện tranh, tuy đó không phải là điều mà tôi đã tự trải nghiệm, song tôi cũng tâm đắc với nó, và chợt thấy mình có một cảm xúc chân thật mong mỏi điều ấy xảy ra. Dù chỉ là một đứa trẻ "ăn chưa no lo chưa tới" thì tôi cảm vẫn cảm thấy đó là điều mình Tạ Minh Tuấn 21 muốn viết. Nên tôi đã viết nó ra theo cách của mình và hoàn tất bài làm...

Hết giờ, chúng tôi nộp bài. Cô giáo cho cả lớp ngồi tự học, trong lúc đó cô chấm bài rồi đọc điểm ngay trên lớp. Cô đọc to bài làm của một bạn có điểm rất thấp: "Ước mơ của em là sau này trở thành trùm buôn bán ma túy".

Cả lớp cười ầm ĩ. Cô giáo nhìn bạn ấy, vẻ như vừa buồn cười vừa ái ngại. Cô còn đọc thêm nhiều bài văn khác, đa phần là "Em ước mơ sau này làm bác sĩ", "Em ước mơ được làm bác học", "Ước mơ của em là kiếm được nhiều tiền và mua được xe ô tô giống bố"…

Sau đó cô nói với cả lớp là có một bài đạt điểm cao nhất, rồi cô đọc nội dung của bài văn đó: "Em mơ ước về một thiên hạ thái bình, mọi người sống chan hòa đầy tình thân yêu với nhau như người một nhà".

Tôi biết đọc đến đây có thể bạn sẽ phì cười. Chính tôi cũng muốn phì cười khi nhớ lại bài văn của mình cơ mà! Có thể bạn cho rằng đó là điều viển vông, là chuyện không thể đạt được, và chỉ là lời sáo rỗng của một cậu bé 8 tuổi. Tại sao rất nhiều đứa trẻ khác cũng viết những điều sáo rỗng (có đứa còn chẳng rõ công việc cụ thể của một nhà bác học là gì song vẫn ước mơ làm nhà bác học đấy thôi), nhưng cô giáo lại cảm được bài văn của tôi và cho tôi điểm cao nhất?

Mãi đến 20 năm sau tôi mới "ngộ" ra câu trả lời!

Thời gian vụt trôi, chàng thanh niên 28 tuổi là tôi cuối cùng cũng có dịp đến sinh sống, học tập và làm việc ở "Quốc gia Khởi nghiệp" Israel trong gần 1 tháng. Tôi là một trong hai người Việt Nam được Đại sứ quán Israel lựa chọn cho chuyến đi này, tôi đại 22 Trước bình minh luôn là đêm tối diện cho Sài Gòn, một anh bạn khác đại diện cho Hà Nội. Trong 1 tháng đó tôi đã học được rất nhiều từ cách tư duy của người Do Thái. Bạn biết không, ở đây có một địa danh rất nổi tiếng là Jerusalem – thánh địa của ba tôn giáo lớn, tương truyền là nơi Chúa Jesus bị hành hình, nơi đã trải qua biết bao nhiêu cuộc chiến tranh, chứng kiến biết bao nhiêu mạng người bị tước đi.

Ở Thành cổ Jerusalem có một địa điểm rất nổi tiếng là Bức Tường Than Khóc. Đây là nơi người Do Thái đến để cầu nguyện và khóc than cho số phận bi đát của dân tộc mình suốt hàng ngàn năm qua khi cứ phải di cư từ nơi này đến nơi khác, vượt qua hết cuộc chiến này đến cuộc chiến khác, mòn mỏi tìm kiếm "Miền Đất Hứa" (The Promised Land). Ở đây có một phong tục rất đặc biệt là người ta viết lời cầu nguyện hoặc ghi ra giấy ước mơ của mình rồi gấp lại và nhét vào khe của Bức Tường Than Khóc. Người ta tin là bằng cách đó lời cầu nguyện sẽ trở thành hiện thực.

Lần đầu tiên ghé thăm Jerusalem, tôi đã viết ra ước mơ của mình và làm theo y như vậy. Vì cảm thấy điều này thật thú vị nên tôi có chia sẻ trên Facebook, chẳng ngờ nhiều người bạn đã nhờ tôi viết ước mơ thay cho họ, vì đời người dễ gì có mặt tại Jerusalem. Lúc đó tôi biết là trong lịch trình học tập của mình sẽ còn ghé lại Jerusalem nên tôi đồng ý ngay.

Đâu ngờ sau đó lịch bị hủy, thế là chúng tôi không có cơ hội đến Jerusalem nữa!

Bản thân tôi thời trẻ cũng nhiều vấp váp, sai lầm. Song đến những năm về sau này, khi đã dần trưởng thành thì tôi đặt ra cho mình một nguyên tắc: Hễ đã nói ra điều gì thì sẽ tìm cách để thực hiện điều ấy cho bằng được. Đến nỗi nếu thấy ai nói hoặc hứa mà không làm thì tôi sẽ cảm thấy bực lắm. Nên mặc dù lịch trình Tạ Minh Tuấn 23 chung của đoàn bị hủy, song vì đã trót hứa trên Facebook nên tôi tìm cách tự mình đến Jerusalem.

Đi tàu điện đến đó, tôi bắt taxi đi thêm một đoạn ngắn vào khu Thành cổ. Trên đường đi, tin tức thông báo có một vụ nổ bom ở gần đấy. Tôi hơi sợ, song dặn lòng bình tâm. Cuối cùng tôi cũng đến nơi!

Khi đứng trước Bức Tường Than Khóc, trời lạnh giá đến nỗi tôi thở ra khói. Hai tay xoa xoa, run run, tôi lấy giấy bút ra nắn nót viết từng từ, vừa viết vừa hít thở đều để định tâm lại.

Mãi rồi cũng xong, tôi gửi gắm tâm nguyện của mọi người lên bức tường với tất cả lòng thành kính và sự chân thành. Xong việc, tôi cảm thấy thật bình an, hạnh phúc vì đã thực hiện trọn vẹn lời hứa của mình.

Tối hôm đó chắc do lo ngại khủng bố nên các phương tiện công cộng ở Jerusalem đều nghỉ sớm. Vì không biết thông tin này nên tôi không thể đón được tàu điện hay xe buýt. Vậy là tôi phải đi taxi về, tốn cũng đến bạc triệu (taxi ở Israel khá đắt đỏ) mới đến ga tàu điện gần nhất ở Tel Aviv, rồi từ Tel Aviv lại bắt tàu điện về Haifa, là nơi tôi sinh sống và học tập. Tiền chi thì cũng có xót!

Tự ngẫm thấy lời hứa đắt giá thật! Song uy tín là cái phải giữ như giữ mạng của mình! Thật ra nếu tôi không làm thì cũng không ai trách hay giận gì tôi, hoặc tôi cứ nói là mình đã làm cho mọi người an tâm cũng được thôi. Song tôi thấy nếu làm vậy thì mình không còn là mình nữa, nên cứ hoàn tất những gì đã hứa thôi.

Tự ngẫm thấy lời hứa đắt giá thật! Song uy tín là cái phải giữ như giữ mạng của mình!

24 Trước bình minh luôn là đêm tối Có một điều mà tôi vẫn chưa kể, chắc bạn còn nhớ tôi đã theo đoàn đến Jerusalem một lần trước khi tự mình quay lại để thực hiện lời hứa chứ? Bạn biết không, lần đó tôi đã viết ước mơ của mình ra giấy, đó là ước mơ cho sự nghiệp kinh doanh của tôi. Song khi đứng trước Bức Tường Than Khóc, nhìn những người Do Thái khác trong trang phục truyền thống màu đen, đứng trước bức tường để cầu nguyện và than khóc, tôi cảm nhận được một nguồn năng lượng kỳ lạ, có điều gì đó "thức tỉnh" bên trong tôi. Tôi áp mặt vào Bức Tường. Rồi tôi cũng khóc…

Tôi nghĩ đến những mất mát mà con người đã trải qua, tôi nghĩ đến quá nhiều cuộc chiến tranh tàn khốc, quá nhiều sinh mạng, không chỉ của người Do Thái, mà còn của người dân quê hương tôi, cũng như con người ở nhiều quốc gia trên khắp thế giới này, đã bị cướp đi vì những điều khốc liệt và tàn nhẫn như chiến tranh. Tôi đã rất xúc động và đã khóc nức nở. Lúc đó ước mơ ban đầu mình viết ra giấy liền "bay" đi đâu mất. Điều duy nhất mà tôi cầu nguyện lúc đó lại là... "Tôi mong thế giới sẽ thanh bình hơn và không còn chiến tranh nữa, không có quá nhiều người phải chết oan uổng như vậy nữa!"

Đó là tròn 20 năm sau bài văn được cô giáo khen trước cả lớp. Ước mơ của tôi năm 28 tuổi đã có sự kết nối với ước mơ của cậu bé "tôi" năm 8 tuổi. Một cảm giác thật kỳ lạ!

Thật sự tôi chia sẻ câu chuyện này không phải để thể hiện mình là người tốt, hay có triển vọng thi… "nam vương" (các cuộc thi hoa hậu, thí sinh thường hay trả lời "to tát" như vậy). Tôi nghĩ có nhiều người cũng sẽ làm như vậy, ở cái giây phút mà bạn có thể ước một điều thật tuyệt vời cho bản thân mình, một cơ hội khó mà lặp lại trong đời, thì bạn lại dành điều ước đó cho người Tạ Minh Tuấn 25 khác, cho nhân loại. Tôi chỉ đơn giản là làm theo những gì mà lúc đó tôi muốn làm. Tôi chỉ mới chia sẻ điều này với hai người, song hôm nay, khi viết những dòng này, tôi quyết định chia sẻ nó với nhiều người hơn như một cơ hội để mở lòng, biết đâu qua đó lại lan tỏa được nhiều điều tử tế và tích cực hơn trong cuộc sống.

Bài làm văn năm đó tôi viết ra, đã chạm đến trái tim của cô giáo, kết nối được với cảm xúc của cô, nên cô đã chọn nó là bài làm hay nhất và đọc cho cả lớp nghe. Bởi vì nó được viết nên bởi trái tim tôi. Một lời ước nguyện được lưu giữ thật thuần khiết bên trong và đã thức dậy vào 20 năm sau!