PHẦN 1: SAO PHẢI THIỀN? (tiếp 3)

Đó là bởi vì, sau bao nhiêu năm sống trên đời, bạn đã tạo ra rất nhiều ký ức ở hiện kiếp, cộng với rất nhiều ký ức tích luỹ từ nhiều đời nhiều kiếp trước đây, được "tồn kho", tích luỹ, cộng dồn lại. Tất cả trở thành một lớp biến dạng "bao phủ" toàn bộ "đặc tính gốc" của bạn. Có rất nhiều ký ức tiêu cực, nhiều trải nghiệm tồi tệ… Và chúng bao phủ toàn bộ "thiên tính" của bạn - chính là hạnh phúc, tình yêu, niềm vui, sự ngẫu hứng…

Đến khi lớp biến dạng này dày đặc quá rồi, bạn không còn có thể "chạm" được tới hạnh phúc "ẩn sâu" bên trong mình nữa. Bạn mất kết nối với hạnh phúc! Và bạn trở thành một người không hạnh phúc.

Đó là bản chất, khi thấu hiểu điều này, nó có tác dụng lớn đến nỗi có thể "thổi bay" đi toàn bộ tâm trí của bạn - khi bạn nhận ra.

Sai lầm lớn nhất của đời người đó là nghĩ rằng chúng ta thiếu vắng (lack of) hạnh phúc, và chúng ta phải lao ra bên ngoài để tìm kiếm hạnh phúc.

Vì thế, chúng ta cần có tiền thì mới hạnh phúc, chúng ta cần người yêu mình thì mới hạnh phúc, chúng ta cần có vật chất, danh tiếng, địa vị, sự công nhận từ người khác thì mình mới hạnh phúc. Toàn là những thứ ở bên ngoài.

Cách tiếp cận này có nghĩa là, chúng ta nghĩ rằng cái "lõi" của mình hoàn toàn thiếu vắng, trống rỗng, cái "lõi" đó chính là hạnh phúc. Nên ta lao ra ngoài và điên cuồng tìm cách "bù đắp" lại cho cái sự trống rỗng đó. Nhưng càng lúc, ta càng cảm thấy trống rỗng hơn, và kém hạnh phúc hơn… Bởi vì, ta chỉ toàn khoác thêm lên những cái "mặt nạ", "lớp áo bề ngoài", "lớp make-up" cho "cái lõi" đó, chứ nào đã tìm được "cái lõi".

Hãy thay đổi cách tiếp cận!

Sự thật là, cái "lõi" bên trong bạn là hạnh phúc. Và nó chưa bao giờ bị mất đi. Nó luôn ở đó thôi. Chẳng qua, có quá nhiều thứ-không-phải-hạnh-phúc, đã bao phủ ở bên ngoài, ngăn cản bạn tìm thấy hạnh phúc đích thực - hạnh phúc từ bên trong, hay còn gọi là hạnh phúc tự thân. Vì tự thân bạn, chứ không cần bất cứ điều kiện gì bên ngoài, cũng đã là hạnh phúc. Không phải bạn hạnh phúc (You're happy), mà là, bạn chính là hạnh phúc (You're happiness).

Vì thế, tất cả những gì bạn làm không phải là lao ra ngoài tìm kiếm thêm, để bù vào cái thiếu vắng của mình. Mà là buông bỏ bớt, buông xả bớt tất cả những gì ngăn cản mình kết nối với hạnh phúc, với tình yêu.

Thiền chính là sự buông bỏ đó.

Vì trong thiền, ta sẽ buông dần đi, thông qua kỹ thuật thực hành, ta buông bỏ danh tiếng, địa vị, tiền bạc, cho đến khi, cả cái thân này cũng có thể buông bỏ, ta buông bỏ cả tâm trí và cái tôi của mình…

Đó là sự buông bỏ tích cực, không phải buông-bỏ-trốn-chạy, mà buông bỏ để kết nối với điều thực sự quan trọng, cái "lõi" của mình, "đặc tính gốc" của mình. Hạnh phúc.

Đó là lý do vì sao thiền có thể giúp bạn tìm thấy hạnh phúc đích thực từ bên trong. Đó là lý do vì sao ở câu chuyện về tập đoàn mỹ phẩm, tôi có nói rằng khi biết thiền, những nhà quản lý không cần phải có mặt ở Maldives để cảm thấy hạnh phúc. Nếu hạnh phúc là ở bên trong họ, thì họ có thể hạnh phúc ngay bây giờ, ở ngay đây, ở bất cứ nơi đâu, vào bất cứ lúc nào. Vì họ chính là hạnh phúc. Và họ cũng có được sự bình an, ngay lập tức.

Tại sao lại phải lao ra ngoài tìm kiếm những-thứ-không phải-là-mình để có thể khẳng định cái-mình-vốn-dĩ-là chứ? Đó, là sự ngộ nhận. Sự ngộ nhận rất đáng tiếc của đời người.

SUỐI NGUỒN YÊU THƯƠNG

Mô thức của một người ăn xin là gì?

Tất nhiên là… ăn xin - từ người có, từ người đủ đầy hơn.

Bởi vì người ăn xin đang thiếu thốn mà, nên không thể cho được, mà cần phải nhận, nhận từ người cho. Họ đi "xin ăn".

Vì bạn không thể cho đi cái mình không có. Hẳn vậy, chỉ khi có, bạn có thể cho, chỉ khi đủ đầy, bạn có thể trao tặng đến người thiếu thốn hơn mình.

Vậy nên, người ăn xin luôn muốn tìm đến người đủ đầy. Bạn vẫn thường hay chứng kiến chuyện này, đúng không?

Khi tìm ra người đủ đầy, họ sẽ "lấy" từ người đủ đầy, cái mà mình thiếu thốn.

Bạn đang nghĩ đến tiền ư?

Không đâu. Không chỉ tiền đâu. Thứ thậm chí còn phổ biến hơn, là… "ăn xin" tình yêu, hay "ăn mày" tình yêu.

Khi một người thiếu thốn tình yêu từ bên trong, họ đang "ăn mày" tình yêu.

Họ cần một người có đủ đầy tình yêu, và có thể quan tâm, chăm sóc, yêu thương, hay nói tóm lại, là có thể trao tặng họ thứ tình yêu mà họ khao khát.

Nhưng, cuộc đời này thật thú vị.

Bạn sẽ hấp dẫn người-mà-bạn-là. Vì bên trong bạn có quá nhiều rung động cộng hưởng với người đó. Và, đây là bài học chung cho cả hai. Nên, vũ trụ sắp xếp cho cả hai gặp nhau, để cùng học một bài học, và tiến hoá hơn.

Thế nên, khi bạn là một-người-ăn-mày-tình-yêu, bạn sẽ hấp dẫn một-người-ăn-mày-tình-yêu khác, y như bạn.

Dù rằng, thoạt nhìn, điều này có thể được ngụy trang một cách rất khéo léo. Kẻ ăn mày kia có thể được "che dấu" dưới một lớp vỏ bọc ban đầu. Lúc mới quen, là một người rất quan tâm, chăm sóc, giàu tình yêu thương. Vũ trụ đôi khi cũng thật biết "trêu người", và cuộc đời cũng thật lắm éo le…

Chỉ khi quen lâu, hay sống chung một thời gian, người ta sẽ mệt mỏi vì không còn có thể mang "mặt nạ" được nữa. Mèo lại hoàn mèo. Họ sẽ "lộ nguyên hình", cũng là một người ăn xin như bạn.

Và đó, là khi hai người ăn xin gặp nhau. Chà, hai tên ăn-mày-tình-yêu gặp nhau, và "tên" nào cũng kỳ vọng rằng "tên" còn lại sẽ cho mình cái mình thiếu thốn, cái mình mưu cầu, cái mình cần - Tình yêu. Đây trở thành tình huống tồi tệ. Vì, hai tên ăn mày đang ăn mày tình yêu của nhau.

Hỡi ôi, ta không thể cho đi cái ta không có. Diễn biến tiếp theo là, cả hai sẽ liên tục làm cho nhau thất vọng. "Anh không yêu em gì hết". "Em không biết quan tâm anh". Càng thất vọng, họ lại càng phàn nàn, càng giận dữ, càng yêu cầu người kia phải thế này, thế kia, tình yêu lại chết thêm một ít nữa, dù nó chẳng có nhiều nhặn gì. Những cuộc cãi vã với tần suất ngày càng nhiều. Cho đến một ngày, không thể hoà giải được nữa. Buông. Là buông, thế thôi. Nói cho hay ho là vậy. Nói trần trụi hơn là chia tay, là "bỏ nhau". Nhưng, "bỏ nhau" cho đến bao người? Khi nào mới học được bài học?

Một thiền sinh gặp tôi, bạn ấy nói rằng không hiểu sao, bạn ấy luôn rất quan tâm đến người mình yêu, nhưng người đó luôn từ chối bạn, đã 4 lần rồi. Bạn thật đau khổ. Bạn hỏi tôi bài học của bạn là gì?

Bài học của ai, người đó nên tự nhận ra. Bạn có thể Thiền Thức Tỉnh, và tu tập, để nhận ra bài học. Ở đây, chỉ xin phép chia sẻ với bạn đọc để chúng ta cùng nhau nghiệm ra một điều gì đó.

Thật ra, bạn ấy có mô thức "phụ thuộc cảm xúc" (emotional dependency), bạn rất phụ thuộc cảm xúc vào người khác. Bạn cần chuyển hoá mô thức này. Ngoài ra, sự thật là, bên trong bạn rất thiếu vắng (lack of) tình yêu và sự quan tâm. Chính vì thiếu vắng, bạn mới trao đi, thực ra là để nhận lại chính điều đó - nhận lại tình yêu và sự quan tâm mà bạn hằng mong mỏi từ người khác. Cho dù ngoài mặt có thể nói rằng mình cho đi vô điều kiện, không cầu mong nhận lại, thì cái kỳ vọng đó nó vẫn còn, nhiều nữa là khác. Điều này rất vi tế, nhưng chỉ khi một người đối diện với sự thật, họ mới nhận ra mô thức ấy có rất nhiều nơi mình. Bạn ấy cần chuyển hoá mô thức này. Bởi vì, khi bạn cho đi theo cách đó, sự "thiếu vắng" bên trong chỉ ngày một nhiều hơn. Đồng thời, cách mà bạn quan tâm - với nguồn năng lượng đó - có thể làm người khác khó chịu, vì linh hồn họ cảm nhận được, nên họ chỉ muốn tách ra, rời xa bạn… Phản tác dụng!

Đó cũng là lý do vì sao kẻ-ăn-xin-tình-yêu, thoạt đầu, lại trông có vẻ rất giống người-cho-đi-tình-yêu. Vì họ cho, để được nhận lại. Họ mưu cầu nhận lại, vì bên trong họ thật ra cũng rất thiếu thốn. Cho đến khi "lật mặt", hai "tên" ăn mày sẽ sống chung với nhau, than trách đời mình thế là đã "xong", đã "lỡ", và tiếp tục thất vọng đến cuối cùng…

Có, thì cho được. Hãy quay lại "lấp đầy" tâm hồn mình, với tình yêu. Thiền, hay tu tập, không phải là ngắt sự kết nối với ngọn suối ấm áp của tình yêu bên trong mình. Người tâm linh là người có nhiều cảm xúc. Mọi cảm xúc đều có giá trị, đều cần được tôn trọng. Thiền có thể giúp bạn kết nối với tình yêu, với suối nguồn yêu thương ấm áp từ bên trong.

Nay, bạn bình an, bạn hạnh phúc, bạn là tình yêu. Bạn có thể cho đi. Bạn có thể trao tặng. Khi đó, bạn càng trao đi, bạn càng hạnh phúc. Tình yêu bên trong bạn ngày càng tỏa sáng và lan tỏa. Vì suối nguồn yêu thương này là vô tận, bạn có thể kết nối, thụ nhận, và trao đi tình yêu không giới hạn từ đó.

Nhưng trước hết, bạn cần có tình yêu dành cho chính mình.

Hãy thiền, để học cách yêu bản thân mình.

RỘNG LÒNG THỨ THA

Nếu bạn thực sự yêu chính mình. Bạn sẽ có khả năng tha thứ.

Vì khi yêu chính mình, bạn có thể tha thứ cho người quan trọng nhất cần được thứ tha.

Là chính mình!

Người quan trọng nhất, thế mà lại hay bị lãng quên nhất.

Khi hận thù một ai đó, ta thấy mình không thể nào tha thứ cho người đó, bởi vì ta cũng không thể chấp nhận chính mình. Chính ta đã cùng người đó "đồng sáng tạo" nên đau khổ vừa qua. Bởi lẽ, nếu không có sự "cho phép" của ta, không ai trên đời này có thể làm cho ta đau khổ. Ta đang "lừa dối" chính mình, để cảm thấy ổn hơn, bằng cách đổ hết mọi trách nhiệm, mọi sai lầm, và tội lỗi lên kẻ khác. Ta chưa sẵn lòng đối diện với sự thật.

Tất nhiên, mọi thứ luôn là một tiến trình. Nếu ngay từ đầu, ta đã ép mình phải nhận trách nhiệm. Đó sẽ là một nguồn năng lượng rất đè nén. Hãy thử tưởng tượng, một người chưa có đủ năng lượng để chấp nhận chuyện này, nhưng lại phải "tự kỷ ám thị" liên tục rằng: "Tôi nhận 100% trách nhiệm cho đau khổ này, tôi nhận 100% trách nhiệm cho sai lầm vừa qua". Có thể cảm nhận được, người này có phần tự khắc nghiệt với bản thân. Một tần số rung động thật nặng nề, khốc liệt…

Như thế không hẳn là sai, nhưng vẫn chưa đúng. Vì thiếu vắng đi năng lượng ấm áp của tình yêu. Mà tình yêu quan trọng nhất, là cho bản thân mình.

Vì thiếu tình yêu, sự tha thứ thực sự cũng không diễn ra. Khi đó, ta chỉ ép tâm mình phải tha thứ. Vì ta đọc được ở đâu đó nói rằng tha thứ là tốt. Nên: "Thôi, hãy cho qua, hãy tha thứ đi!" Ta tha thứ như một cỗ máy. Đè nén tâm mình rằng: "Bằng mọi giá, phải tha thứ". Điều đó có đúng đắn hay không? Ngoài miệng thì nói đã tha thứ rồi, nhưng tổn thương bên trong thì vẫn "cuồn cuộn dâng trào". Ta lại càng khổ hơn...

Nhiều kỹ thuật thiền như Thiền Tâm Từ có thể giúp bạn kết nối với nguồn năng lượng của lòng trắc ẩn, và thực hành việc tha thứ, hay nói cách khác - là mang người khác trong tim với tình thương, kể cả người đã từng gây ra đau khổ cho mình. Sự khác biệt, bây giờ bạn không còn tha thứ trong đè nén nữa. Mọi thứ rất tự nhiên. Rất sẵn sàng. Bạn đã thực hành. Thiền đã cho bạn đủ đầy năng lượng của tình thương. Bạn thực sự có thể buông bỏ, và bước tiếp.

Khi đó, tình yêu sẽ thay thế cho hận thù, bạn có đủ năng lượng để tha thứ, để buông bỏ. Trái tim của bạn sẽ nhẹ nhõm, bạn sẽ cảm thấy như "gạt đi" được tảng đá lớn đè nặng lên tim mình bấy lâu nay. Bạn mỉm cười, nhìn về tương lai, và thấy bây giờ mình mới thực sự tự do - tự do khỏi những chấp ngã bấy lâu nay. Bạn thực sự sống. Cuộc sống ơi, chào mi!

Tha thứ, trước hết là vì chính bản thân mình.

NGUỒN LỰC QUÝ HIẾM NHẤT

Năm 2015, một nghiên cứu "gây choáng váng" được công bố.

Các nhà khoa học Canada liên kết với Microsoft, thực hiện các thí nghiệm đo sóng não, với 2. 000 đối tượng tham gia khảo sát.

Kết quả cho thấy, thời gian tập trung trung bình của con người, vào năm 2000 là… 12 giây.

Nhưng đến năm 2013, nó đã "được" rút ngắn xuống chỉ còn… 8 giây.

Quả là choáng váng!

Nhưng điều gây sốc hơn, người ta cũng có số liệu về thời gian tập trung của cá vàng.

Đó là… 9 giây.

Điều này có nghĩa là gì? Con người tập trung còn thua cả… cá vàng.

Hoá ra, khái niệm "não cá vàng" là có thật. Chỉ tập trung mỗi 9 giây. Nhưng con người, giờ đây chỉ có 8 giây. Thế mà chúng ta hay châm chọc một số đối tượng cụ thể - như bà bầu sau khi sinh, bị suy giảm trí nhớ, mất đi khả năng tập trung - ta hay trêu họ là "não cá vàng". Không hẳn, và không riêng gì ai, não của loài người nói chung đang "tiến hoá" một cách đầy vinh quang lên cấp độ… não cá vàng. Mà thật ra, còn không bằng! Quả là một thành tựu rực rỡ!

Quá nhiều thông tin khiến con người mất đi sự chú ý với bất kỳ một thông tin cụ thể nào. Theo một nghiên cứu, khối lượng dữ liệu kỹ thuật số được tạo ra năm 2000 là 63 tỷ gigabyte, nhưng đến năm 2025 sẽ là 163 nghìn tỷ gigabyte. Đến năm 2019, có khoảng 1. 7 tỷ website trên toàn cầu. Mỗi ngày, chúng ta "vật vã" tìm cách "sống sót" trong "chiến tranh thương hiệu", rất nhiều nhãn hàng ra sức lôi kéo, bằng mọi "thủ thuật" khiến ta chú ý đến. Trung bình một ngày, bạn có thể bắt gặp hàng nghìn thông điệp về thương hiệu, bằng cả ý thức lẫn vô thức. Smartphone ra đời tưởng như sẽ khiến cuộc sống của chúng ta trở nên dễ dàng hơn, giúp ta nâng cao sự tập trung của mình. Nhưng không, ta đang ngồi làm việc, đột nhiên "ting" một cái, có thông báo (notification) từ mạng xã hội, ta nhấc điện thoại lên "check", 30 giây sau, lại có một email mới gửi đến, ngay sau đó, hàng loạt thông báo tin nhắn được gửi từ một ứng dụng nhắn tin A, chưa kịp phản hồi xong, hàng loạt thông báo tin nhắn khác được gửi từ một ứng dụng nhắn tin B, chưa kịp vào đọc, email khác lại được gửi, đang định vô kiểm tra, thì mạng xã hội lại gửi thêm thông báo mới… Ta quay trở lại công việc, và không còn nhớ mình đang ở tiến trình nào? Tất cả phải được "khởi động", "làm nóng" (warm-up) lại từ đầu. Vô cùng mất năng suất, vì sao? Vì năng lực tập trung của ta bị suy giảm đáng kể!

Trẻ con khi còn nhỏ đã được tiếp xúc với điện thoại "thông minh". Tất nhiên, mọi thứ luôn có hai mặt. Điện thoại thông minh có thể giúp con được tiếp cận nhiều chương trình (qua online), như thế sẽ gia tăng sự hiểu biết, óc sáng tạo (tuy nhiên, nếu con xem các chương trình theo kiểu liên tục tiếp nhận thông tin một cách thụ động thì sự sáng tạo sẽ giảm sút), năng lực kết nối đa chiều kích - vốn cũng là một phẩm chất cần thiết trong tâm linh… Có điều, coi chừng lợi bất cập hại. Nhiều bà mẹ cho con xem chương trình video trên điện thoại/ máy tính bảng, để… bón cơm cho nhanh, cho xong. Khoẻ! Đứa trẻ há mồm ra, ngậm lấy thức ăn, mắt vẫn dán vào màn hình, nhai một cách vô hồn, như một con "zombie", hoàn toàn không có sự "kết nối" với thức ăn, không chánh niệm, không có năng lượng của sự trân trọng và biết ơn thực phẩm, không cảm nhận được cái ngon trọn vẹn. Nói tóm lại, là không tập trung. Nhiều ông bố mang con ra ngoài, con quấy rối, khóc, bố chỉ có thể mở điện thoại lên cho con chơi game, hay xem chương trình giải trí, cho "yên thân". Nhiều gia đình khi ăn vẫn còn thói quen mở tivi, vừa ăn vừa xem. Khi ta chú ý đến cái gì, tâm của ta hướng về cái đó, năng lượng sẽ "chảy" về đấy. Bữa cơm gia đình là dịp sum vầy, năng lượng cần "tựu lại" chính ở nơi bàn ăn. Tất cả nên dành thời gian quây quần đó để cảm nhận tình thâm, quan tâm hỏi han nhau. Bản thân biểu tượng chiếc bàn có ý nghĩa là "sự chia sẻ, giao tiếp" ở trong khoa học về ngôn ngữ biểu tượng/ ngôn ngữ tâm linh. Vậy mà, trong bữa ăn lại mở tivi lên, khiến tâm bị "phóng dật" sang chiếc tivi, khiến bữa ăn mất đi chánh niệm, khiến ta mất tập trung.

Khi xã hội phát triển theo chiều hướng như vậy, thứ bị "mai một" nhiều bậc nhất, chính là khả năng tập trung của con người.

Nên nói, năng lực tập trung chính là "nguồn lực khan hiếm" nhất hiện nay. Quả không ngoa!

Thiền có thể là giải pháp cho vấn đề nhức nhối này!

Vì thiền giúp chúng ta trở nên tập trung hơn. Thiền chính là về sự nhận biết. Muốn nhận biết, cần tập trung. Một trong những đặc tính của thiền, là sự tập trung. Nếu là sự xao lãng, đó không phải là thiền. Nếu tập trung mà quá căng thẳng, đè nén, đó cũng không phải là thiền. Thiền là vừa tập trung vừa thư giãn. Không có gì mâu thuẫn cả. Chúng bổ sung cho nhau.